Politika

Evropski savez Kotor dostavio je Ministarstvu kulture i medija primjedbe, predloge i sugestije na Nacrt zakona o kulturi, ukazujući na rješenja koja bi mogla dodatno oslabiti ulogu lokalnih zajednica u kreiranju kulturne politike.

Za Kotor je ovo posebno važno. Prema zvaničnim dokumentima Opštine Kotor, na teritoriji naše opštine nalazi se oko 40% ukupnog fonda nepokretnih kulturnih dobara Crne Gore i više od 70% eksponata pokretnog kulturnog dobra. Prirodno i kulturno-istorijsko područje Kotora istovremeno se nalazi na UNESCO Listi svjetske baštine, što sa sobom nosi dodatne obaveze zaštite, upravljanja i očuvanja prostora.

Upravo zato smatramo da novi Zakon o kulturi mora mnogo jasnije prepoznati gradove i opštine koji nose poseban teret zaštite kulturne baštine. Kotor u tom smislu nije samo još jedna lokalna samouprava, već prostor čiji značaj daleko prevazilazi lokalni nivo.

Posebno problematičnim smatramo ukidanje opštinskog programa razvoja kulture i opštinskog savjeta za kulturu. Time se slabi prostor da lokalna zajednica, stručnjaci, umjetnici, ustanove i predstavnici građana učestvuju u oblikovanju kulturne politike svojih gradova. Istovremeno, Nacrt ostavlja širi prostor izvršnoj vlasti da kroz obavezujuće smjernice utiče na rad upravnih odbora i direktora javnih ustanova kulture.

Takav odnos nije dobar ni za autonomiju kulturnih ustanova ni za kvalitet kulturne politike.

Zato smo predložili da se vrate opštinski programi razvoja kulture i opštinski savjeti za kulturu, da stručna javnost dobije snažniju ulogu u upravljanju ustanovama i da se jasnije zaštiti stručna, programska i umjetnička autonomija institucija kulture.

Za Kotor je posebno važno i da zakon prepozna lokalne zajednice koje zbog kulturne baštine imaju veće i složenije obaveze. Takve obaveze moraju pratiti i odgovarajući mehanizmi planiranja, finansiranja i odlučivanja.

Predložili smo i mogućnost da opštine manifestacijama i festivalima dodjeljuju status od posebnog značaja za opštinu. Gradovi poput Kotora imaju događaje koji su decenijama dio njihovog kulturnog identiteta i takvi programi ne bi trebalo da zavise isključivo od jednogodišnjeg finansiranja i svake nove budžetske godine.

Jednako važno je i pitanje raspodjele javnog novca za kulturu. Smatramo da javnost mora imati jasan uvid u to ko je konkurisao, koliko je bodova dobio i na osnovu čega je određeni projekat podržan. Finansiranje bez javnog konkursa mora biti izuzetak, sa jasno određenim kriterijumima, ograničenim iznosom sredstava i obavezom javnog obrazloženja svake takve odluke.

Kotor, zbog značaja kulturne baštine koju čuva i obaveza koje iz toga proizilaze, mora imati snažnije mjesto u kreiranju kulturne politike Crne Gore. To nije pitanje privilegije, već odgovornosti i realnog značaja koji ovaj grad ima za kulturnu baštinu države.

Ako se tako značajan dio kulturne baštine Crne Gore nalazi upravo u Kotoru, onda Kotor mora imati i odgovarajući glas kada se uređuje kulturna politika države.