Kultura

Svečanim programom u Crkvi Svetog Pavla u Kotoru, večeras je zatvoren Međunarodni festival čipke, koji je od 27. do 29. marta održan u organizaciji OJU „Muzeji”.

Tokom trodnevnog programa, u Kreativnom habu i Crkvi Svetog Pavla, čipkarice i stručnjakinje iz četiri zemlje predstavile su bogato nasljeđe kroz osam međunarodnih i četiri autorske izložbe, održane su radionice i panel-diskusije, a festival je zabilježio značajno interesovanje javnosti.

Fokus je bio na vještini izrade čipke na iglu, koja je dio evropske nematerijalne kulturne baštine. Kroz stručne prezentacije predstavljene su tradicije iz italijanskih centara poput Venecije i Bolonje, zatim iz regija Pijemonta i Pulje, ali i iz hrvatskih čipkarskih središta – Paga i Primoštena. Predstavljeno je i vrijedno čipkarsko nasljeđe iz Dobrote.

Drugi dan festivala bio je posvećen italijanskom čipkarstvu, kada su učesnice iz Varala, Bolonje, Malje i Venecije predstavile prepoznatljive tehnike poput Puncetto Valsesiano, Merletto Veneziano, Aemilia Ars i Punto Maglie. Diskusiju je moderirala istoričarka umjetnosti Silvija Batistini iz Bolonje, koja je na kraju dala stručni osvrt na predstavljene tehnike i istoriju čipkarstva u Italiji. Dodatnu dimenziju programu dala je i gošća iz Južna Koreja, koja je svoje znanje o ovoj vještini usavršavala u Italiji, potvrđujući međunarodni karakter i uticaj čipkarstva.

Edukativni segment festivala bio je usmjeren na najmlađe i širu publiku kroz radionice „Prvi bodovi dobrotske čipke”, koje je vodila Ljubica Krivokapić, kao i „Punto in geometria” pod vođstvom Vildane Kilijan. Radionice su, uz demonstracije i panel-diskusije, omogućile posjetiocima da se neposredno upoznaju sa tehnikom i značajem ove umjetnosti.

Treći dan festivala bio je posvećen tradiciji Hrvatske i Crne Gore. Gošće iz Primoštena i Paga predstavile su specifičnosti izrade čipke u svojim krajevima, nakon čega je uslijedio poseban osvrt na istoriju i vrijednost dobrotske čipke.

„Posebnu zahvalnost dugujemo polaznicama radionica dobrotske čipke, koje OJU Muzeji već petu godinu organizuje pod vođstvom Nade Radović, a koje svojom posvećenošću i ljubavlju predstavljaju snažnu podršku da ovo nasljeđe nastavi da živi”, naglasila je direktorka ove ustanove Dušica Ivetić.

„Dobrotska čipka nije samo odraz tuđe mode, već ogledalo sopstvene kulture. Ona je vješto preuzimala ideje iz okruženja, ali se u njima nije gubila. Zatvoren način života u ovom regionu upućuje na to da su se vez i čipka razvijali samostalno, oslanjajući se na unutrašnju tradiciju. Ovaj fenomen zaslužuje posebnu pažnju: čak i kada se čipka izrađivala za tržište, uzorci nisu uvijek prelazili u lično stvaralaštvo. Važno je razlikovati ono što je došlo spolja od onoga što su lokalne majstorice vjekovima usavršavale. Za dublje razumijevanje ovih procesa neophodno je temeljno istraživanje arhiva i uspostavljanje živog dijaloga između čipkarskih centara Jadrana i Mediterana. Samo kroz takva poređenja i otkrivanje skrivenih veza moguće je rekonstruisati autentičnu istoriju dobrotskog čipkarstva”, zaključila je na panel-diskusiji Olga Anikijeva, osnivačica online platforme i studija „Mirolik”, posvećenog proučavanju, očuvanju i podučavanju tradicionalnih tehnika veza i čipke.

Pokrovitelj festivala je predsjednik Opštine Kotor Vladimir Jokić, partneri su Opština Kotor i Ministarstvo kulture i medija Crne Gore, dok je sponzor kompanija Luka Kotor.

Međunarodni festival čipke u Kotoru potvrđuje da je ova delikatna vještina živa i dinamična umjetnost koja uspješno povezuje lokalno nasljeđe sa savremenim kulturnim tokovima. Kroz susret tradicija iz različitih zemalja i snažan fokus na edukaciju novih generacija, festival je otvorio prostor za dublje razumijevanje i valorizaciju čipkarstva kao važnog segmenta identiteta.

Istovremeno, istaknuta uloga dobrotske čipke pokazuje da se autentičnost i kontinuitet mogu očuvati upravo kroz dijalog sa svijetom. Upravo takvi susreti znanja, iskustava i kultura čine temelj za buduća istraživanja, saradnje i dalju afirmaciju ovog vrijednog nasljeđa, kako na lokalnom, tako i na međunarodnom nivou.

Tekst: Nataša Janović

Foto: Radio Kotor/N.J.