Kultura

Tekst: Biljana Marković

Foto: Radio Kotor / B.M.

Treće izdanje festivala “Tollite portas” otvoreno je večeras u Katedrali Svetog Tripuna, koncertom „Laudarium - Italijanske laude 13. i 14. vijeka“, u izvođenju ansambla “laReverdie”.

Pozdravljajući prisutne u ime organizatora - Kotorske biskupije, idejni tvorac festivala i njegov direktor don Robert Tonsati, istakao je zadovoljstvo što je gost festivala jedan od najuglednijih ansambala za ranu muziku “laReverdie” iz Italije, koji ove godine navršava 40 godina svog umjetničkog, stručnog i profesionalnog djelovanja.

"Večeras se spominjemo 800. obljetnice preminuća Svetoga Franja Asiškoga; Asiškoga siromaška, kako je sam sebe nazivao, čovjeka koji je čovečanstvo zadužio svježinom, jasnoćom i snagom življenja i pamćenja. Zato ćemo slušati laude - pohvale koje predstavljaju izvorni umjetnički izričaj, nastao na narodnom jeziku u Italiji 13. stoljeća, a upravo svoj začetak, ova poetska i muzička forma ima u pjesništvu Svetoga Franje, koji je preminuo s večeri 3. na 4. oktobar 1226. godine.Njegova pjesma Vrata sunca, ili pjesma stvorova, dijelo neizmjene radosti, optimizma i vedrine čovjeka koji se divi čudesima prirode kao Božeg djela, nastala je upravo u pretposljednjoj godini njegova života koja je obilježena bolešću i patnju. Nadahnutim primjerom svojeg duhovnog oca i utemeljita, Franjavci su tijekom narednih stoljeća nastavili pisati laude, promičući tako i vrijednost verbakularne književnosti. Upravo ćemo to večeras imati prigodu u čuti. To je ujedno i naš omaž golemoj duhovnoj i kulturnoj bašteni Svetoga Franje i njegovih redovnika koji su i u našem gradu i u našem kraju, ostavili neizbrisiv trag na svim područjima života”, kazao je don Tonsati.

Ugledni italijanski ansambl, koji čine Claudia Caffagni, Livia Caffagni, Elisabetta de Mircovich i Teodora Tommasi, publiku je tokom koncerta poveo na muzičko putovanje kroz duhovnu i poetsku tradiciju srednjovjekovne Italije.

Izvodeći muziku glasom i karakterističnim instrumentima tog vremena: lutnja, citola, viella, blok-flauta, simfonija, zvona i harfa, umjetnice su predstavile zvučni svijet lauda - duhovnih pjesama koje su, zahvaljujući jednostavnosti izraza i neposrednosti, bile važan dio vjerskog i svakodnevnog života.

Osnovan prije više od četiri decenije, ansambl “laReverdie” izgradio je prepoznatljiv umjetnički izraz posvećen istraživanju i oživljavanju srednjovjekovnog muzičkog nasljeđa.

Programom festivala je u ponedjeljak, 5. oktobra, u 19 časova, u Crkvi Sv. Marije od Rijeke – Koleđatu, koncert „Odjeci anđela i svetaca“ održaće flautista Norbert Rodenkirchen.

Na srednjovjekovnoj poprečnoj flauti, ovaj svestrani umjetnik predstaviće posebno osmišljen program koji istražuje mogućnosti improvizacije i različite stilske pristupe muzici kroz epohe.

Rodenkirchen, kompozitor i kreativni flautista jednako se osjeća doma i u srednjovjekovnoj muzici i u muzici našeg vremena. Njegova muzika gradi most između rane muzike i savremene avangarde. U jedinstvenom ambijentu crkve Blažene Ozane, publika će imati priliku da doživi zvuk instrumenta čiji su ton i izražajnost bili dio muzičkog života srednjovjekovne Evrope.

Nadalje, u srijedu, 7. oktobra, u Katedrali Sv. Tripuna, nastupiće ansambl “Dialogos” sa programom „Barlaam i Jozafat“. Ansambl, koji predvodi pjevačica i umjetnička direktorica Katarina Livljanić, uz Albrechta Maurera na vieli i rebeku i Norberta Rodenkirchena na poprečnim flautama i harfi, donosi muzičku rekonstrukciju jedne od najznačajnijih srednjovjekovnih književnih priča.

Zasnovan na višegodišnjim istraživanjima, ovaj program povezuje muziku i pripovijedanje, vodeći publiku kroz narativ koji se razvija na sedam različitih jezika i svjedoči o kulturnim vezama koje su obilježile srednjovjekovnu Evropu.

U subotu, 10. oktobra, takođe u Katedrali, koncert „Znanje anđela“ donosi muziku Sv. Hildegarde iz Bingena i Heinricha von Meissena, u izvođenju ansambla Per-Sonat.

Ova izuzetna umjetnička cjelina posvećena je stvaralaštvu Hildegarde iz Bingena, benediktinske opatice iz 12. vijeka, mističarke, pjesnikinje, teološkinje, umjetnice i ljekarke, čiji opus i danas izaziva divljenje svojom originalnošću i duhovnom snagom. Ansambl čine Karin Weston, vokal, Sabine Lutzenberger, vokal i umjetnička direktorica, te Baptiste Romain, koji svira fidel i gajde. Njihovo izvođenje približiće publici jedinstveni muzički izraz Hildegardinog stvaralaštva i bogatstvo srednjovjekovne duhovne muzike.

Završnica festivala zakazana je za srijedu, 14. oktobra, u Katedrali Sv. Tripuna, koncertom „Misa Guillaumea Adama, barskog nadbiskupa“.

Ansambl “Labyrinthus”, pod umjetničkim vođstvom Danila Ryabchikova, predstaviće praizvedbu mise barskog nadbiskupa, rekonstruisane prema takozvanom Barskom oficiju, odnosno brevijaru.

U izvođenju učestvuju vokalne solistkinje Karin Weston, Anastasia Bondareva i Sabine Lutzenberger, uz Danila Ryabchikova, koji će izvoditi muziku na šifoniju i recitovati. Ovaj program otvara prostor za ponovno otkrivanje muzičkog nasljeđa povezanog sa istorijom Bara i širim kulturnim prostorom istočnog Jadrana.

Organizator festivala je Kotorska biskupija, na čelu sa direktorom don Robertom Tonsatijem.

Generalni pokrovitelj festivala je Opština Kotor, dok su partneri direktorat za saradnju sa vjerskim zajednicama Ministarstva pravde, Međunarodni festival KotorArt, kao i Unija zajednica Italijana Crne Gore. Treće izdanje održaće se od 3. do 14. oktobra. Svi koncerti počinju u 19 časova, a ulaz na sve programe je slobodan.