Kultura

Tekst: Sanja Čavor

Foto: Radio Kotor/S.Č

Od ilustrovanih knjiga za djecu do trodimenzionalnog skeniranja epigrafskih natpisa i podvodne arheologije, posljednje tri godine donijele su značajnu transformaciju u radu Opštinske javne ustanove (OJU) „Muzeji“ Kotor. To je za Radio Kotor i emisiju “032” danas kazala direktorka, dr  um. Dušica Ivetić.

„Prva značajna promjena bila je sanacija krova Muzeja grada Perasta i postavljanje nove muzejske postavke“, saopštila je naša sagovornica, ističući da su gotovo sve vitrine u ovoj ustanovi zamijenjene savremenim, izrađenim po međunarodnim muzejskim standardima.

Posebnu pažnju javnosti privukla je izdavačka djelatnost za djecu, odnosno serija knjiga koje na razumljiv i ilustrativan način obrađuju teme kotorskog kulturnog nasljeđa. „Za prvo izdanje Kotorske legendice dobili smo i nekoliko nagrada, a do kraja godine planiramo i novu knjigu o običajima našeg kraja“, najavljuje Ivetić.

Muzej je dobio i arheološku licencu, čime je postao, kako kaže, „tehnički i tehnološki najopremljenija ustanova u državi za izvođenje arheoloških istraživanja“. U planu je i dobijanje licence za podvodna istraživanja do 2026. godine. Osim toga, Rimski mozaici, Palata Bujović i brojni predmeti dostupni su i u digitalnom formatu.

Novi projekat Saxa Loquuntur, pojašnjava Ivetić, fokusiran na skeniranje antičkih epigrafskih spomenika, podrazumijeva i učešće građana/ki u mapiranju nepoznatih natpisa. “Radi se o inicijativi, usmjerenoj ka očuvanju antičkih natpisa na području opštine Kotor. Cilj projekta je trodimenzionalno skeniranje poznatih epigrafskih spomenika, čime se omogućava njihova trajno dokumentovanje, analiza i precizno čitanje. Pored terenskog rada na dokumentovanju antičkih natpisa, ovaj projekat u finalnoj fazi uključiće i javni poziv građanstvu u cilju otkrivanja i mapiranja do sada nepoznatih grčkih ili latinskih inskripcija na teritoriji opštine Kotor. Stručna saradnica OJU Muzeja na ovom projektu je dr Olga Pelcer Vujačić, istoričarka i paleografkinja sa Istorijskog instituta Univerziteta Crne Gore”, rekla je Ivetić.

 Najveći broj antičkih epigrafskih spomenika nalazi se u fundusu OJU “Muzeji” Kotor i lapidarijumu koji se nalazi na Gospi od Škrpjela u Perastu. “Naš projekat predstavlja značajan iskorak u istraživačkoj praksi u Crnoj Gori, otvarajući nove mogućnosti za proučavanje i interpretaciju epigrafskih nalaza”, podvlači ona.

Na polju nematerijalne baštine, “Muzeji” su dali snažan doprinos revitalizaciji dobrotske čipke. „Održali smo više radionica, izložbi i nastupili na međunarodnim festivalima, uključujući i Pag. Sljedeći korak je kandidatura za UNESCO listu“, najavljuje Ivetić.

Podsjetimo, međunarodno priznanje stiglo je i od ICOM-a, koji je multimedijalni projekat “Pacijenca” nominovao  među 130 najznačajnijih svjetskih muzeoloških inicijativa.

Direktorka Ivetić je ovom prilikom spomenula arheološke i kreativne radionice za djecu, dokumentarne filmove, mobilne digitalne kioske, te rekonstrukciju rimske vile. „Naš cilj je da baštinu, ne samo čuvamo, već i interpretiramo na savremen način“, podvlači ona.

Uslovi u kojima se ovi programi realizuju, napominje, nisu idealni. U Crkvi Sv. Pavla, u kojoj se organizuju izložbe i multimedijalni programi, postoji problem sa: vlagom, lošom izolacijom, nefunkcionalnim liftom i nemogućnošću grijanja. „Zato pomenute sadržaje možemo organizovati isključivo u toplijim mjesecima“, navodi Ivetić.

Najveći izazov, ipak, ostaje neriješeno pitanje gradskog muzeja i poslovnog prostora.

„Naša ustanova postoji 33 godine bez adekvatne zgrade. Direkcija je u iznajmljenom prostoru, eksponati su na više lokacija, često u neuslovnim prostorima sa vlagom. Dio naše zbirke ne možemo ni kontrolisati, jer je smješten u drugim institucijama“, objašnjava Ivetić. Smatra da bi poslovna zgrada bila ključna za dalji razvoj, jer bi omogućila radne laboratorije, konzervatorske radionice i bolju komunikaciju tima.

Iako do sada nisu imali projekte sa institucijama iz regiona, uspostavljaju kontakte sa kolegama iz Dubrovnika, a izložba o istraživanjima Karela Absolona, već je dostupna javnosti. “OJU Muzeji Kotor su početkom ove godine potpisali ugovor o naučnoj saradnji sa Zemaljskim muzejom u Brnu. Izložba pod nazivom Tajne Kamenog mora-Istraživačko putovanje Karela Absolona je zajednički projekat naših institucija. Oslanjajući se na bogatu arhivsku građu, prvenstveno fotografsku dokumentaciju, naučne izvještaje, topografske prikaze i ličnu korespodenciju, istražili smo Absolonovo manje poznato naučno djelovanje na crnogorskom tlu. Iako je evropskoj stručnoj javnosti prvenstveno prepoznat kao istraživač Moravskog krša, njegov značajni rad u Boki Kotorskoj ostao je, u velikoj mjeri, u sjenci. Tokom četiri istraživačke kampanje, sprovedene početkom 20. vijeka, Absolon je dokumentovao preko 150 speleoloških objekata u Boki Kotorskoj što predstavlja izuzetan doprinos istraživanju dinarskog kraškog pojasa. Izložbu možete posjetiti u multimedijalnoj sali Crkva Sv. Pavla”, dodaje Ivetić.

Budžet OJU “Muzeji” Kotor za ovu godinu planiran je u iznosu od oko 600.000 eura, od čega je 90.000 opštinski Sekretarijat za kulturu, sport i društvene djelatnosti predvidio za programe, izdavaštvo i nove vitrine. „Očekujemo i podršku Ministarstva kulture, Regije Veneto i UNESCO-a kroz projekte Learning Landscapes i digitalne platforme“, dodaje Ivetić.

Organizacione jedinice “Muzeja” tokom prošle godine zabilježile su 37.000 posjetilaca/teljki, dok ove sezone bilježe pad zbog promjene rute kruzera. “Veći broj gostiju djelimično je bio uslovljen saradnjom sa turističkim agencijama koje su imale Muzej grada Perasta u svojim ponudama. Ove godine veliki kruzeri pristaju u Baru, pa u tom djelu bilježimo manju posjećenost. Najveće interesovanje i dalje vlada za Muzej grada Perasta i Rimske mozaike. Razuđenost naših jedinica i zaklonjenost terasama lokala u Starom gradu predstavlja otežavajuću okolnost što se manifestuje i malim brojem posjeta tokom sezone”, napominje Ivetić.

Poručuje da su „Muzeji“ spremni za veći iskorak, ali da se za to moraju steći institucionalni uslovi. „Bez stalne postavke i muzejske zgrade, brojne vrijednosti Kotora još uvijek ostaju nevidljive”, zaključila je Ivetić.

Reprizu emisije “032” na talasima Radio Kotora možete poslušati večeras u 21 sat i 30 minuta. Emisiju je ove srijede uredila i vodila Sanja Čavor.