Ekonomija

Crna Gora je u potpunosti uskladila viznu politiku sa Evropskom unijom, nakon čega je građanima brojnih zemalja dostupnije podnošenje zahtjeva za crnogorsku vizu, saopšteno je iz Ministarstva vanjskih poslova. Vlada Crne Gore je 23. jula 2026. godine donijela Uredbu o izmjeni i dopunama Uredbe o viznom režimu, shodno čijim odredbama je državljanima zemalja koje su činile neusklađenosti između viznog režima Crne Gore i Evropske unije (Bjelorusija, Kina, Rusija, Saudijska Arabija i Turska) od 1. novembra 2026. godine, neophodna viza za ulazak u Crnu Goru", saopštilo je Ministarstvo vanjskih poslova (MVP). 

Za mišljenje o ovim potezima Vlade i kako će se odraziti na posjetu iz pomenutih zemalja, pitali smo redovnog profesora ekonomije i turizma na Univerzitetu Adriatik I Univerzitetu Mediteran, dr Iva Županovića.

“Kada je u pitanju uvođenje viza državljanima Rusije, Belorusije, Turske, Kine i Saudijske Arabije od 1. novembra 2026.godine treba reći da ukupno gledano, to za Crnu Goru je strateški prioritet u smislu usklađivanja vizne politike sa Evropskom unijom, i posljedično , ispunjavanje završnih mjerila za zatvaranje Pregovaračkog poglavlja 24 – Pravda, sloboda i bezbjednost u pristupnim pregovorima sa EU.

Kada je turizam u pitanju, sigurno je da će navedeno izazvati određene distorzije na tržištu, jer je rusko tržište bilo zastupljeno sa 8% kada su dolasci u pitanju, odnosno 16,4% kada su noćenja u pitanju, tursko sa 5,3% kada su dolasci u pitanju, odnosno 4,3% kada su noćenja u pitanju.Medjutim, gledano u odnosu na 2024.godinu, treba naglasiti da navedena tržišta već bilježe odredjenu stagnaciju, posebice u privatnom smještaju.

Takodje, treba reći da je kinesko emitivno tržište u izuzetnoj ekspanziji kada je boravak u Crnoj Gori u pitanju (u 2025.godini rast od 26,7% kada su dolasci u pitanju u odnosu na 2024.godinu, odnosno 25% kada su noćenja u pitanju).

Naravno, prethodno pomenuta tržišta u vezi uvođenja viznog režima, zbog delikatnosti situacije treba posebno opservirati, u smislu pojednostavljenja procesa dobijanja viza, kao i dostupnosti informacija u smislu pojašnjenja navedenog procesa u budućnosti.

Dakle. sumarno gledano, to jesu značajna emitivna tržišta, ali sam siguran da jednom pametnom turističkom politikom, kao kombinacijom poboljšanja avio dostupnosti ka određenim zapadnoevropskim, centralnoevropskim i baltičkim emitivnim tržištima (prevashodno daljim razvojem linija koje je započetom putem Wizz air-a kao ključnog lowcostera u regionu), kao i obuzdavanjem cjenovnog rasta u turističko-ugostiteljskoj industriji (u period 2022-2026.godina čak 46,2%, od čega u 2022.godini 11,6%, u 2023.godini 14,2%, u 2024.godini 8,4%, u 2025.godini 7,5% i u prvoj polovini 2026.godine 4,5%) Crna Gora može nadomjestiti navedeni gep pravovoremenim zaokretom ka prethodno navedenim tržištima. Podvlačim, cjenovnu politiku posebno treba imati u vidu, jer je u posljednom izvještaju MMF-a ekonomski rast u eurozoni projektovan na svega 0,9% u 2026.godini, odnosno 1,2% u 2027.godini, dakle diskrecioni dohodak je neznatno porastao.

Dalje, smatram da treba stimulisati domaću tražnju u smislu stvaranja posebne tržišne niše i promotivne kampanje u tom smislu, prevashodno bazirano na cjenovnoj diferencijaciji.

Treba napomenuti da kada posmatramo prostor regiona, broj turističkih dolazaka domicilnog stanovništva Crne Gore je odmah nakon tržišta Srbije i Bosne i Hercegovine ( u 2025. godini 176.053 dolazaka crnogorskih turista, odnosno 651.848 noćenja, što nije zanemarivo). To je posebno važno u pogledu turističke potrošnje mimo pika sezone.Neke opštine, odnosno turističke organizacije istih su partikularno krenule u pravcu određenih popusta kada je u pitanju potrošnja domaćeg stanovništva,ali je to simbolično i nedovoljno, a u određenim slučajevima se i parcijalno poštuje”, kazao je prof. Dr Ivo Županović.

(Foto Županović- privatna arhiva)

Predrag Nikolić