Društvo

Polaganjem vijenaca na komemorativnoj ploči na palati Bizanti u Kotoru danas je obilježena godišnjica Bitke kod Lepanta, u znak sjećanja na pomorce koji su poginuli u jednoj od najznačajnijih pomorskih bitaka XVI vijeka. Komemoraciju je organizovalo Hrvatsko građansko društvo Crne Gore, koje je ploču postavilo u znak sjećanja na stradale, među kojima su bili i članovi posade kotorske galije „San Trifone di Cattaro“ – „Sveti Tripun Kotorski“.

Komemoraciji je prethodila molitva za stradale u Katedrali Svetog Tripuna, koju je predvodio don Robert Tonsati.

„Bitka kod Lepanta nije dobijena samo oružjem, nego i vjerom i pouzdanjem hrabrih pomoraca ujedinjenih u Katoličku ligu, a među kojima je učestvovala i naša galija Svetog Tripuna. I svi su, kao što znamo, izginuli boreći se i za krst časni i za slobodu zlatnu. Takve bitke kao što je Lepantska, kao što je bitka kod Beča, kao što su brojne druge, bile su presudne za kasniju istoriju i za našu sadašnjost“, kazao je, između ostalog, don Robert Tonsati.

Bitka kod Lepanta odigrala se 7. oktobra 1571. godine u vodama kod Lepanta, odnosno Nafpaktosa, u današnjoj Grčkoj, u okviru Mletačko-osmanskog rata.

Flotom Svete lige komandovao je Don Huan Austrijski, dok je Osmanskom flotom komandovao je Ali-paša. Sveta liga odnijela je veliku pobjedu, dok je osmanska flota pretrpjela težak poraz i velike gubitke. Istoričari danas uglavnom naglašavaju da Lepanto nije trajno uništio osmansku pomorsku moć. Osmansko carstvo je vrlo brzo obnovilo svoju flotu, ali je pobjeda Svete lige imala veliki vojni i simbolički značaj i ozbiljno je uzdrmala dotadašnju osmansku pomorsku nadmoć u Sredozemlju.

Posebno mjesto u toj bici pripada kotorskoj galiji „San Trifone di Cattaro“, odnosno „Sveti Tripun Kotorski“, kojom je komandovao Jerolim, odnosno Jeronim Bizanti iz poznate kotorske plemićke porodice.

Bio je vojni zapovjednik u mletačkoj službi i prije Lepanta učestvovao je u sukobima protiv Osmanlija i gusara na Sredozemlju. Kod Lepanta je komandovao kotorskom galijom „San Trifone“. Prema istorijskim prikazima, kotorska galija ostala je u borbi i bila uništena, a Jeronim Bizanti poginuo je zajedno sa svojom posadom.

Zbog toga se stradanje „Svetog Tripuna“ u lokalnoj i bokeljskoj istoriografiji pamti kao jedan od najsnažnijih primjera žrtve kotorskih pomoraca u mletačko-osmanskim ratovima.

Sjećanje na kotorske stradalnike kod Lepanta sačuvano je i u djelu benediktinca Mavra Orbinija “Il regno degli Slavi”, objavljenom u Pesaru 1601. godine. Orbini je pripadao vremenu neposredno nakon Lepantske bitke i njegovo djelo predstavlja jedan od važnih izvora za tadašnje predstave o istoriji južnoslovenskih zemalja. U lokalnoj istoriografskoj tradiciji upravo se Orbinijevim zapisom sažima uspomena na kotorske pomorce koji su poginuli u bici – da su Kotorani „izginuli svi, ne bez slave svoje i svojega grada“.

Polaganju vijenca i molitvi prisustvovali su:generalna konzulica Republike Hrvatske u Kotoru Jasminka Lončarević, predsjednik Hrvatskog nacionalnog vijeća Crne Gore Zvonimir Deković, predsjednik Hrvatskog građanskog društva Mirko Vičević, te brojni cijenjeni građani.

Današnja komemoracija podsjetila je na značaj velike istorijske bitke, te na ljude čija su imena vezana za Kotor, njegovo pomorstvo i njegovu viševjekovnu vezu sa Sredozemljem.

Tekst: Nataša Janović

Foto: Radio Kotor/N.J.