Društvo

Međunarodna vježba POLex 2026, posvećena unapređenju spremnosti, koordinacije i prekogranične saradnje u odgovoru na incidente zagađenja mora u sjevernom Jadranu, održana je sredinom prošle sedmice u Kopru.

Vježba je realizovana u okviru ASAP projekta, koji se sprovodi kroz program Interreg IPA ADRION, a okupila je gotovo 200 učesnika iz zemalja jadransko-jonskog regiona, sa ciljem da se kroz praktičan rad testiraju procedure, komunikacioni mehanizmi, oprema i modeli zajedničkog odgovora na moguće incidente zagađenja mora.

NVO Naša akcija iz Kotora je partner na projektu ispred Crne Gore, dok Direktorat za pomorsku sigurnost i upravljanje lukama Crne Gore učestvuje kao pridruženi partner, čime je Crna Gora aktivno uključena u razvoj i testiranje regionalnih mehanizama za odgovor na zagađenje mora.

Prvi dan vježbe bio je posvećen pripremi učesnika i usaglašavanju procedura. Program je otvoren obraćanjima predstavnika Opštine Koper, Opštine Ankaran, slovenačke pomorske administracije, Evropske agencije za pomorsku sigurnost (EMSA) i drugih relevantnih institucija i organizacija.

Tokom prvog dana predstavljene su teme poput procjene ranjivosti obale (Coastal Vulnerability Assessment), scenarija incidenta koji je simuliran tokom vježbe na moru, standardnih operativnih procedura, kao i metoda odgovora na izlivanje nafte na obalnom području.

Poseban akcenat stavljen je na procedure i operativnu koordinaciju u oblastima procjene rizika, mapiranja i odgovora na zagađenje obale, čime je postavljena osnova za praktičnu fazu vježbe.

Drugi dan POLex-a donio je prelazak sa procedura na praktičnu primjenu. Timovi su svoje planove, opremu i mehanizme komunikacije testirali u realnim operativnim uslovima na moru. U okviru simuliranog incidenta zagađenja mora partneri su demonstrirali zajedničko djelovanje i prekograničnu koordinaciju, uključujući uspješno postavljanje i povezivanje zaštitnih brana za sprečavanje širenja zagađenja.

Tokom vježbe testirane su i druge važne komponente sistema odgovora na incidente. Među njima su bili standardne operativne procedure, CECIS MP 2.0, kao i korišćenje driftera za praćenje kretanja zagađenja, modeli za prognoziranje i modeliranje širenja naftne mrlje, te postupci čišćenja obale.

Pored same tehničke komponente, vježba je omogućila učesnicima razmjenu iskustava, poznavanja terena i stručnih znanja. Upravo je prekogranična saradnja od posebnog značaja kada je riječ o zagađenju mora, jer posljedice jednog incidenta mogu veoma brzo zahvatiti područja više država.

Učešće Crne Gore kroz NVO Naša akcija kao projektnog partnera i Direktorat za pomorsku sigurnost i upravljanje lukama kao pridruženog partnera predstavlja doprinos zajedničkim regionalnim naporima usmjerenim ka unapređenju spremnosti za reagovanje na pomorske incidente i zaštiti Jadranskog mora.

POLex 2026 je još jednom pokazao značaj zajedničkog planiranja, interoperabilnosti opreme, jasnih procedura i efikasne komunikacije među institucijama i organizacijama koje učestvuju u odgovoru na zagađenje mora.

Kroz ovakve vježbe partneri ne testiraju samo opremu i procedure, već grade kapacitete i povjerenje neophodno za zajedničko djelovanje u situacijama kada zaštita mora zahtijeva brz i koordinisan odgovor preko državnih granica.

Projekat "ASAP - Mehanizam zaštite osjetljivih područija Jadrana": Nova transnacionalna inicijativa za zaštitu Jadranskog mora finansira se kroz Interreg IPA Adrion program.

NVO "Naša akcija"