Društvo

Kada je poslije Drugog svjetskog rata počela sveobuhvatna obnova Jugoslavije, posebna briga i pažnja posvećene su djeci koja su u vihorima ratnih razaranja ostala bez roditelja, ali i sa brojnim poteškoćama u razvoju. U Boki Kotorskoj, kao kraju koji još od srednjeg vijeka baštini tradiciju brige o nemoćnima, osobama sa invaliditetom i zdravstveno ugroženim licima, formirane su ustanove sa ciljem njihovog osposobljavanja za samostalan život i status korisnih članova društva.

Tako je 1946. godine osnovana ustanova u kojoj su boravili djeca i omladina sa ošećenjem sluha i govora, a koja je počela sa radom u Bijeloj, zatim u Perastu, da bi od 1952. godine konačno prešla u Kotor. Kao Zavod za školovanje i rehabilitaciju lica sa oštećenjem sluha i govora, ta ustanova je doživjela punu afirmaciju u Jugoslaviji. Uspostavila je saradnju sa sličnim institucijama iz nekadašnje države, a posebne kontakte ostvarila je sa Defektološkim fakultetom u Beogradu, koji je kotorsku ustanovu koristio i kao nastavnu bazu za studente i održavanje stručnih sastanaka, ali i kao mjesto gdje su svršeni defektolozi mogli pratiti novine i unapređenja u radu sa licima oštećenog sluha. Tadašnji direktor, dr Peruta Ivanović, bio je prvi Jugosloven sa doktorskim zvanjem stečenim na Karlovom univerzitetu u Pragu, kasnije vanredni profesor na Defektološkom fakultetu u Beogradu, te dobitnik “Trinaestojulske nagrade” i nagrade „Oktoih”.

U to vrijeme, osim polaznika iz Crne Gore, kotorski Zavod pohađali su i učenici iz drugih krajeva Jugoslavije, a uz osnovnu školu razvijala se i srednja škola sa širokim izborom zanimanja za gluvu omladinu. Čak 22 zanimanja mogla su se steći u radionicama Zavoda ili kod privrednih organizacija u Kotoru, pa su za rad i samostalan život osposobljeni mnogi krojači, obućari, kuvari, frizeri, automehaničari, tapetari, električari, moleri, zidari, prodavci, kao i grafičari u štampariji Zavoda.

Kritičan period za opstanak Zavoda u Kotoru bio je poslije razornog zemljotresa 1979. godine, ali je brigom društvene zajednice i brzom reakcijom rukovodstva ustanove, na ruševinama podignut novi. U njega su se uselili već 1981. godine, čime je nastavljena nastava u modernim objektima za rad i boravak: savremene učionice, audio-vizuelna nastava, pedagoško-psihološke ambulante, te 56 soba sa 109 kreveta za one na stalnom boravku u Zavodu, uz ostale koji su redovno ili povremeno dolazili na rehabilitaciju kod logopeda i surdoaudiologa.

Za ostvarene rezultate, kotorska ustanova dobila je najveća državna priznanja, poput nagrada „Oktoih” i „21. novembar”, kao i priznanje UNICEF-a.

Posebna pažnja poklanjala se kulturnim aktivnostima i sportu, pa je tako svojevremeno predstava učenika Zavoda „Čarolija tišine” izvanredno primljena kod publike širom Crne Gore, ali i po jugoslovenskim centrima, kao i u Italiji na gostovanju u Padovi, a široki auditorijum imao je prilike da je prati i u programu TV Crne Gore.

Od 2012. godine kotorski Zavod nosi naziv JU Resursni centar za sluh i govor „Dr Peruta Ivanović”. U periodu inkluzije broj polaznika se smanjuje, iako među stručnjacima ima mišljenja da djeca sa smetnjama u redovnim školama ne ostvaruju obrazovanje i spremnost za samostalan život kao ranije u specijalizovanim ustanovama.

Resursni centar za sluh i govor „Dr Peruta Ivanović” krajem novembra obilježiće 80 godina postojanja. Kolektiv sa 77 zaposlenih, devet učenika osnovne škole na smještaju u ustanovi i 139 učenika srednje škole na dva smjera (73 frizera i 66 kuvara) predvodi Spomenka Kosić. U toku su završni radovi na uređenju učionica i prostora za zaposlene, što već daje ugodniju sliku i bolje uslove za rad i boravak. Jedino, kao dugogodišnji teret kolektivu, ostaje izgradnja sportske dvorane,  za koju je puno utrošeno, a ne vidi se kraj ni perspektiva objektu koji podsjeća na gradnju iz narodne pjesme „Zidanje Skadra”..

D.D.

(Foto: D. D. / Resursni centar “Dr Peruta Ivanović / Radio Kotor)