Društvo

Poznato je da je Njegoš cijenio ideale prosvjetiteljstva, o čemu je trag ostao u stihovima:

Đe prosvjeta – tu su naprednosti,
đe prosvjeta – tu narodnost cvjeta;
đe narodnost – život je duševni,
đe je nije – bez duše kipina.

Među brojnim spomenicima Kotora i okoline Gimnazija je kao živa obrazovna ustanova ponos grada već punih 160 godina, a u Jugoslaviji se smatralo da je, uz zadarsku i dubrovačku, najstarija. Bila je  prije Gimnazije, kroz Srednji vijek, Gramatikalna škola, ali je tip škole kao Gimnazija značio iskorak za koji se opština Kotor u doba austrijske vladavine uporno borila dok je nije obezbijedila uz zvanični potpis cara Franja Josipa. Prilikom boravka u Boki Kotorskoj 1875.g.  car je lično posjetio Gimnaziju. Pozdravljen je tada od tri učenika na njemačkom, srpsko-hrvatskom i italijanskom jeziku.               

Neophodne administrativne formalnosti za osnivanje Gimnazije završene su 1864. g. ali je iz praktičnih razloga i radi obezbjeđenja neophodnih uslova za rad zvanično sa radom počela osmog januara 1865. i to u zgradi Spiridona Bjeladinovića gdje su već  radile Ženska i Nautička škola. Danas je u toj zgradi smješten hotel Marija, a već u školskoj 1868/69. Gimnazija se seli i prelazi u palatu braće Pasinović (danas Fakultet za turizam i hotelijerstvo) gdje ostaje dugo, sve do 1948. kada prelazi u zgradu Osnovne škole na Benovu. Kada je ta zgrada uklonjena Gimnazija prvo prelazi  u zgradu Pomorske škole, gdje je danas trgovačka kuća Kamelija, a u školskoj 1965/66. g. Gimnazija se useljava u zgradu gdje je danas vrtić na Tabačini. Konačno, poslije razornog potresa 1979. podignuta je montažna zgrada gdje useljavaju Gimnazija i Pomorska škola i formiraju Školski centar gdje se i danaas nalaze, opet, kao dva pravna subjekta.                     

Prije 60 godina, na vrlo svečan način, Gimnazija je useljena u zgradu na Tabačini. Nazvana je po Stefanu Mitrovu Ljubiši i njegova bista, dar opštine Budva, krasila je dvorište škole. To posebno pamti stota generacija kotorske Gimnazije koja će  ove godine obilježiti 60 godina od mature i to treće subote u junu. Bilo je 88 maturanata u četiri odjeljenja a razredni starješine su bili: Jelisaveta Subotić, Gracijela Simović, Rozmari Bjeladinović i Tomo Ivanović. Po dva odjeljenja su bila društveno-jezičkog odnosno prirodno-matematičkog smjera. Kao i mnoge druge generacije život ih je odveo na razne strane svijeta ali godine provedene u Gimanziji bile su nezaboravne i to su uvijek isticali prilikom sastajanja svakih deset godina. Direktor je bio Gracija Pasković, a ono što je maturantima i danas vrlo važna, maturska ekskurzija u septembru 1965.g. išla je brodom do Splita, pa vozom do Beograda uz obilazak Oplenca, Stražilova na Fruškoj gori, pa Zagreb, Ljubljana, Postojinska jama, Rijeka i, opet, brodom do Kotora. Današnje generacije orijentisane su na ekskurzije van granica nekadašnje Jugoslavije. 

Iako Gimnazija u Kotoru kao granične datume pamti 1285. i 1864.g. do naših dana još nije ugledala svjetlost dana monografija koju su višegodišnjim radom studiozno pripremili vrijedni arhivisti-istraživači Snežana Pejović, Jelena Mršulja i Joško Katelan, jer se čeka da se zaokruži, kako se to obično kaže, finansijska konstrukcija.Valjda će i to biti uskoro dogvoreno jer ima još mnogo zanimljvih detalja poput onih koje smo objavili u ovom prilogu zahvaljjujući ljubaznosti autora monografije.

(Foto: Društvo istoričara - sekcija Kotor, JU Gimnazija Kotor, Dušan Davidović)

 D.D.