Društvo

Institut za biologiju mora, jedina naučno-istraživačka ustanova u Crnoj Gori posvećena isključivo proučavanju mora, ove godine obilježava 65 godina od osnivanja.

Tim povodom iz ove ustanove započeli su serijal od 65 objava tokom 2026. godine u kome će sažeto podijeliti zanimljivosti iz djelovanja Instituta, od osnivanja do danas. 

,,Zaklonjena velikom terasom na šesnaest kamenih stubova, na sjevernom pročelju palate Radoničić nalazi se spomen-ploča s natpisom: „U ovoj kući odmarao se Njegoš više puta kao gost kap. Krsta Radoničića.“

Vladika Petar II Petrović Njegoš (1813–1851), jedan od najvećih crnogorskih književnika i filozofa, rođen je kao Rade Tomov Petrović, zbog čega je u narodu poznat i kao vladika Rade. Nakon smrti svog strica, vladike Petra I Petrovića Njegoša, 1830. godine preuzima dužnosti crnogorskog vladike i gospodara Crne Gore. Od tada, svake godine redovno odlazi na ljetovanje u Dobrotu.

Sve do 1842. godine omiljeno mjesto za ljetovanje bila mu je upravo palata Radoničić, gdje je boravio kao gost kapetana Krsta Radoničića. Soba u kojoj je vladika boravio nalazila se na drugom spratu, s dva prozora: jedan je gledao na Lovćen, a drugi na ribarsko naselje Muo, preko puta Plagenata, kako bilježi Anton Milošević u radu Crtice o boravku Vladike Rada u Dobroti (Istorijski zapisi, 11–12/1948). Ta soba, nazvana „Vladičina soba“, sačuvala se do XX vijeka.

Vladika je, navodi Milošević, volio ribati bukve (Boops boops) i škombre (skuša, Scomber scombrus) iz barke, karolom (tip udičarskog alata; ubraja se u ručne povraze), ispod crkvice sv. Ilije. Navodno bi ribu iz ulova kasnije na gradelama (roštilju) spremala kapetanica Anđa, supruga kapetana Krsta Radoničića.

U Dobroti se Njegoš susretao s uglednim kapetanima, a odlazio je u goste i kod konta Vuka (Luke) Ivanovića, po nekoliko dana.

Kasnije, kada je kapetan Krsto ostario, vladika je ljetovao u Prčanju, kod kapetana Mata Lukovića.

U svojoj crtici Anton Milošević zaključuje da bi bilo lijepo da se na palati Radoničić postavi spomen-ploča kojom bi se obilježili Njegoševi posjeti kapetanu Krstu.

Konačno, 1951. godine postavljena je navedena spomen-ploča na sjevernom pročelju, gdje se i danas nalazi’’, saopštili su iz Instituta za biologiju mora.