Društvo

Institut za biologiju mora, jedina naučno-istraživačka ustanova u Crnoj Gori posvećena isključivo proučavanju mora, ove godine obilježava 65 godina od osnivanja.

Tim povodom iz ove ustanove započeli su serijal od 65 objava tokom 2026. godine u kome će sažeto podijeliti zanimljivosti iz djelovanja Instituta, od osnivanja do danas.

,,Prvi podaci o praćenju bakterijskih pokazatelja u morskoj vodi koje je sprovodio Institut za biologiju mora datiraju još iz sedamdesetih godina prošlog vijeka. Ipak, sistematski i međunarodno usklađen monitoring sanitarnog kvaliteta voda za kupanje započet je 2010. godine, u saradnji sa Javnim preduzećem za upravljanje morskim dobrom Crne Gore. Program se od tada kontinuirano unapređuje i danas obuhvata 114 kupališta na području šest opština, od Ulcinja do Herceg Novog.

Program monitoringa usklađen je sa zahtjevima EU Direktive o vodama za kupanje (BWD 2006/7/EC) i kriterijumima programa „Plava zastavica“. Monitoring se sprovodi prema kalendaru koji se utvrđuje prije početka svake kupališne sezone. Uzorkovanje mora biti ravnomjerno raspoređeno tokom sezone, a u crnogorskoj praksi ono se realizuje u više ciklusa, u pravilnim vremenskim razmacima.

Klasifikacija voda za kupanje vrši se u skladu sa članom 8 Pravilnika o načinu i rokovima za sprovođenje mjera obezbjeđivanja očuvanja, zaštite i poboljšanja kvaliteta vode za kupanje („Službeni list Crne Gore“, br. 028/19), kojim se vode za kupanje svrstavaju u četiri kategorije: odlične, dobre, zadovoljavajuće i loše. Klasifikacija se zasniva na brojnosti dva indikatora fekalnog zagađenja.

Indikatori fekalnog zagađenja, Escherichia coli (E. coli) i intestinalni enterokoki, predstavljaju standardne mikrobiološke parametre za procjenu sanitarnog kvaliteta morske vode. Ove bakterije su dio normalne crijevne mikroflore ljudi i toplokrvnih životinja, pa njihovo prisustvo u vodi pouzdano ukazuje na nedavno fekalno zagađenje. E. coli se smatra specifičnijim indikatorom svježeg zagađenja, dok su intestinalni enterokoki otporniji na spoljašnje uslove u morskoj sredini, uključujući salinitet i UV zračenje, zbog čega duže opstaju u vodi. Kombinovana analiza ova dva parametra omogućava pouzdaniju procjenu rizika za kupače.

Institut je u okviru Laboratorije za plankton i kvalitet morske vode akreditovao savremene metode analize, čime je obezbijeđena visoka pouzdanost rezultata i njihova usklađenost sa evropskim i međunarodnim kriterijumima. Rezultati analiza za svako kupalište dostupni su putem posebne aplikacije na internet stranici www.morskodobro.me, na crnogorskom i engleskom jeziku.

Cilj je jasan: čisto more i bezbjedno kupanje, uz stalnu zaštitu i unapređenje kvaliteta životne sredine’’, saopštili su iz Instituta.