Društvo

Institut za biologiju mora, jedina naučno-istraživačka ustanova u Crnoj Gori posvećena isključivo proučavanju mora, ove godine obilježava 65 godina od osnivanja.

Tim povodom iz ove ustanove započeli su serijal od 65 objava tokom 2026. godine u kome će sažeto podijeliti zanimljivosti iz djelovanja Instituta, od osnivanja do danas.

,,Privredni ribolov predstavlja važan segment crnogorske privrede, kako zbog snabdijevanja tržišta svježom ribom, tako i zbog potencijala u turizmu i svog tradicionalnog značaja. U poređenju sa drugim jadranskim državama, ukupni ulovi crnogorskih privrednih ribara čine vrlo mali dio ukupnog ulova u Jadranskom moru (oko 1–2%), posebno u odnosu na Italiju, Hrvatsku i Albaniju.

Institut za biologiju mora sprovodi redovni monitoring ovog sektora kroz Godišnji program prikupljanja podataka u morskom ribarstvu Crne Gore (DCF-DCRF), koji se finansira preko Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede, kroz posebnu liniju Agrobudžeta. Program se u Crnoj Gori sprovodi od 1. aprila 2017. godine i usklađen je sa zahtjevima sistema prikupljanja podataka koji je obavezan u državama Evropske unije, kao i sa obavezama u okviru Generalne komisije za ribarstvo Mediterana (GFCM).

Program prikupljanja bioloških podataka podrazumijeva izlazak obučenih posmatrača na ribarska plovila i evidentiranje cjelokupnog ulova riba, uključujući i odbačeni dio, kao i drugih morskih organizama. Posebno se obrađuju vrste koje imaju veći udio u ulovu i značaj za crnogorsko ribarstvo, kao što su oslić, barbun, sardela i kozica. Uzorci ovih vrsta otkupljuju se obezbijeđenim sredstvima, a za svaku jedinku određuju se dužina, masa, masa gonada, pol, stadijum polne zrelosti i starost. Za ostale vrste bilježe se dužine jedinki i ukupna masa po vrsti. Uzorkovanja se sprovode u različitim segmentima flote i za različite ribolovne alate (mreže stajaćice, plivarice, potegače i pridnene koče), u tri zone crnogorskih morskih voda, u zavisnosti od raspodjele ribolovnih aktivnosti.

Program se realizuje u tromjesečnim ciklusima, nakon čega se Ministarstvu dostavlja izvještaj, a prikupljeni podaci unose se u bazu bioloških podataka Ribarskog informacionog sistema, koji vodi Ministarstvo. Podaci se koriste u procjenama stanja stokova u južnom Jadranu (geografska podoblast, GSA 18) i u čitavom Jadranu (GSA 17 i 18), u okviru radnih grupa GFCM-a u kojima učestvuju i naučnici Instituta. Na osnovu rezultata procjena i primijenjenih modela definišu se mjere upravljanja ribarstvom u Jadranskom moru.

Institut je prepoznat Zakonom o morskom ribarstvu („Službeni list Crne Gore“, br. 69/2025) kao naučno-istraživačka institucija u oblasti morskog ribarstva, sa ulogom u istraživanjima i praćenju stanja morskih bioloških resursa i davanju stručnih preporuka.

https://ucg.ac.me/.../210236-privredni-ribolov-i-program...’’, saopštavaju iz Instituta za biologiju mora.