Društvo

Institut za biologiju mora, jedina naučno-istraživačka ustanova u Crnoj Gori posvećena isključivo proučavanju mora, ove godine obilježava 65 godina od osnivanja.

Tim povodom iz ove ustanove započeli su serijal od 65 objava tokom 2026. godine u kome će sažeto podijeliti zanimljivosti iz djelovanja Instituta, od osnivanja do danas. 

,,Kalifornijska pastrmka je vrsta ribe koja naseljava rijeke i jezera s nižom temperaturom vode, a u mnogim zemljama se uzgaja u ribnjacima radi poribljavanja i ishrane ljudi. Iako je prvenstveno slatkovodna vrsta, poznato je da postoje anadromne jedinke koje u jednoj fazi životnog ciklusa napuštaju rijeke i dio života provode u moru. Ova saznanja, zajedno s činjenicom da se u zimskom periodu u dijelovima Boke snižavaju temperatura i salinitet mora usljed pojačanog priliva slatke vode, poslužila su našim kolegama početkom 2000-ih godina kao osnova za istraživanje mogućnosti uzgoja kalifornijske pastrmke u Bokokotorskom zalivu.

Riblja mlađ, prosječne mase oko 85 g, prosječne dužine oko 20 cm i ukupne biomase približno 50 kg, preuzeta je iz slatkovodne populacije u ribnjaku u unutrašnjosti Crne Gore i smještena u plutajući kavez u morskoj vodi, u blizini zgrade Instituta za biologiju mora u Kotoru. Istraživanje je sprovedeno u periodu od decembra do februara. Ribe su hranjene tri puta dnevno, a kontrolna mjerenja obavljana su na svake dvije nedjelje.

Na kraju uzgoja ukupna smrtnost iznosila je oko 2%. Prosječna masa jedinki bila je približno 338 g, prosječna dužina oko 29 cm, dok je ukupna biomasa dostigla 203 kg. S obzirom na to da su prosječna masa jedinki, a time i ukupna biomasa, uvećane približno četiri puta u odnosu na početak uzgoja, uz relativno nisku smrtnost, može se zaključiti da su uslovi u Bokokotorskom zalivu u posmatranom periodu bili povoljni za rast i razvoj kalifornijske pastrmke u uslovima marikulture.

Međutim, uprkos ovim rezultatima, nije jednostavno dati preporuke za komercijalni uzgoj ove vrste iz više razloga. Prije svega, postoje ekološki rizici, uključujući unošenje vrste u ekosistem kojem prirodno ne pripada, što može imati negativan uticaj na autohtone vrste. Takođe, stres pri prelazu iz slatkovodne u morsku sredinu može povećati osjetljivost jedinki i doprinijeti pojavi patogena i bolesti. U svakom slučaju, važno je nastaviti sa sličnim istraživanjima kako bi se prikupilo što više relevantnih podataka i doprinijelo razvoju marikulture u Boki.

Više informacija dostupno je u naučnom radu:

Kljajić, Z., Gačić, Z., Mićković, B., Lazarević, B. 2014. Growth of rainbow trout (Oncorhynchus mykiss) reared in floating cage in the Bay of Kotor. Studia Marina, 27: 97-108’’, saopštili su iz Instituta za biologiju mora