Arhiva

Povodom dana Ustanka naroda Crne Gore i Dana državnosti Crne Gore, delegacija Udruženja boraca i antifašista Kotor, zajedno sa delegacijom Opštine Kotor u ponedjeljak 13. jula položila je cvijeće na spomenik palim borcima u Parku slobode. Prisutnima se obratio v.d predsjednik Udruženja boraca NOR-a i antifašista Kotor Jovo Bećir: „Crna Gora danas obilježava Dan državnosti i Dan Ustanka, u znak sjećanja na 13.jul 1878. godine kada je na Berlinskom kongresu priznata njena nezavisnost od Otomanske Imperije i tako postala samostalna država, kao i na isti datum 1941. godine kada je narod Crne Gore počeo ustanak protiv fašizma i nacizma. Od Barske bitke 1042. godine i stvaranja prve nezavisne države, do današnjih dana, Crna Gora je prolazila kroz mnoga teška iskušenja. Protiv velikih sila i imperija borila se da bi odbranila svoj identitet, integritet i svoju slobodu. Pobjeđivala je u tim bitkama, gubila, padala i uspinjala se, ali se nikad nije predavala, preživljavala je strašne pogrome i ostvarivala blistave pobjede". Kako je, između ostalog, kazao u govoru, Crna Gora je ostvarila najveće jedinstvo svoga naroda kroz čitavu svoju istoriju - u izuzetno teškim okolnostima u Trinaestojulskom ustanku 1941. godine. „Današnji datum - 13. jul 1941. godine je datum kada je čitav narod kao jedan ustao da se bori protiv fašističkog okupatora, s drugom Titom i Komunistickom partijom na čelu i tako obezbijedio Crnoj Gori prestižno mjesto u antifašističkom dijelu Evrope. To je bio najveći ustanak u porobljenoj Evropi. Za kratko vrijeme oslobođena je cijela Crna Gora. To je bio jedinstveni dogadaj, fenomen Drugog svjetskog rata i po svojoj masovnosti, koji je potvrdio crnogorsku slobodarsku tradiciju. Ustaničke formacije, koristeći iznanađenje, napale su italijanske snage i zadale teške gubitke preuzimajuci vlast nad mnogim oblastima Crne Gore. Ustanak je od prvog dana dobio opštenarodni karakter u kojem je učestvovalo oko 30 000 ljudi, što je bilo oko 65% vojno sposobnog stanovništva. Ustanici su razbili i zarobili do tada najveći garnizon u porobljenoj Evropi, od oko 1000 vojnika i starješina. {gallery}borciiantifasisti13.jul{/gallery}

Ustanak je trajao do polovine avgusta 1941. kada su bili oslobođeni Virpazar, Petrovac, Reževici, Rijeka Crnojevića, Čevo, Bioči, Ostrog, Spuž, Bogetići, a uskoro i Danilovgrad, Kotor, Andrijevica, Berane, Bijelo Polje, Mojkovac, Žabljak, Šavnik, Plužine, Grahovo.
Tokom NOR Crna Gora je podnijela velike žrtve. Oko 37 000 građana izgubilo je živote, ali je i dobila mnogo svojim učešćem u NOB-u. Ona je postala subjekt sopstvenog oslobođenja. Tekovine NOB protiv okupatora i njenih saradnika zagarantovane su odlukama Drugog zasijedanja AVNOJ-a i odlukama Crnogorske antifašističke skupštine narodnog oslobođenja od 13. jula 1944. godine kada je uspostavljena vertikala sa 13. julom 1878. godine, a Crna Gora na Berlinskom Kongresu postala je međunarodno priznata nezavisna država i sa 13.julom 1941. godine kada je buknuo opštenarodni ustanak", rekao je v.d. predsjednika Udruženja boraca NOR-a i antifašista Kotor Jovo Bećir.