Arhiva

Nacrtom Zakona o stranim i invazivnim stranim vrstama previđene su i rigorozne prekršajne odredbe, a novčane kazne se kreću u rasponu od 2.000 do 40.000 EUR.

Tako je za lice, koje bez dozvole organa uprave u zatvorenom sistemu uzgaja strane vrste, koje nisu navedene na listi dozvoljenih ili pripadaju onim koje izazivaju zabrinutost u Crnoj Gori i Evropskoj Uniji, predviđena kazna od 12. 000 EUR.

U susret izgradnji akvarijuma na Institutu za biologiju mora (IBM), gdje će posjetioci biti u prilici da vide i organizme koji ne pripadaju ovdašnjem ekosistemu, podsjećamo da je kontrola unošenja i širenja invazivnih stranih organizama, i smanjivanje njihovog uticaja na značajne vrste i cjelokupne ekosisteme, danas jedan od najvećih izazova zaštite prirode u Evropi.

Biće to i svojevrsna prilika za upoznavanje sa ovom problematikom o kojoj je prošle godine na IBM govorio dr Jakov Dulčić sa Instituta za okeanografiju i ribarstvo iz Splita, autor knjige „Nove ribe Jadranskog mora".

On je kazao da invazivne vrste ne ugrožavaju samo more već je njihovo širenje, često uz negativne konotacije po ostali živi svijet i ekonomiju, itekako prisutno i na kopnu.

Pored bijega iz akvarijuma i uzgajališta, atipični morski organizmi stižu najčešće brodskim tankovima za balastne vode, a u Hrvatsku je na ovaj način uvezeno 113 vrsta.

Bijeg iz akvakulture jedan je od vektora unosa stranih vrsta, koji može ugroziti prirodne - autohtone.

Inače, kroz projekat Evropske unije DAISE na području Evrope zabilježeno je više od 11.000 stranih vrsta.

Trenutno aktuelna baza stranih i invazivnih vrsta na razini Evrope je FASIN koji sadrži podatke za više od 14.000 stranih vrsta u EU. Jedna od relevantnih baza s podacima o stranim vrstama iz cijelog svijeta je GRIS u kojem se nalazi i popis 897 stranih vrsta u Hrvatskoj. Evropska komisija je 13. jula 2016. godine donijela uredbu Komisije EU, koja sadrži prvi popis od ukupno 37 invazivnih stranih vrsta koje izazivaju zabrinutost u EU od kojih je 23 vrste životinja i 14 vrsta biljaka.

Prema pomenutom Nacrtu zakona, invazivne strane vrste koje izazivaju zabrinutost u Crnoj Gori i/ili Evropskoj Uniji ne smiju se namjerno:

unositi na područje Crne Gore, uključujući tranzit pod carinskim nadzorom;
držati, uključujući i držanje u zatvorenom sistemu;
uzgajati i/ili razmnožavati, uključujući i uzgoj u zatvorenom sistemu;
stavljati na tržište Crne Gore;
prevoziti u/iz Crne Gore osim ako je riječ o prevozu vrste u objekte za iskorjenjivanje;
upotrebljavati ili razmjenjivati;
puštati u prirodu.

KAZNENE ODREDBE
Prekršajne odredbe

Član 33

Novčanom kaznom u iznosu od 2.000 eura do 40.000 eura kazniće se za prekršaj pravno lice, ako:
koristi invazivne strane vrste koje izazivaju zabrinutost u Crnoj Gori i/ili Evropskoj Uniji, u svrhu istraživanja, ex-situ očuvanja ili proizvodnje medicinskih proizvoda, bez dozvole organa uprave (član 6 stav 1);
ne podnese izvještaj o korišćenju invazivnih stranih vrsta koje izazivaju zabrinutost u Crnoj Gori i/ili Evropskoj Uniji, organu uprave u skladu sa dozvolom za korišćenje invazivne strane vrste (član 7 stav 7);
koristi invazivne strane vrste koje izazivaju zabrinutost u Crnoj Gori i/ili Evropskoj Uniji, bez dozvole organa uprave za korišćenje invazivne strane vrste sa utvrđenim preovladavajućim javnim interesom (član 8 stav 13);
ne podnese izvještaj o korišćenju invazivnih stranih vrsta koje izazivaju zabrinutost u Crnoj Gori i/ili Evropskoj Uniji organu uprave, u skladu sa dozvolom za korišćenje invazivne strane vrste sa utvrđenim preovladavajućim javnim interesom (član 8 stav 14);
stavlja na tržište strane vrste koja nije navedena na listi dozvoljenih stranih vrsta ili listi vrsta koje izazivaju zabrinutost u Crnoj Gori i/ili Evropskoj Uniji, bez dozvole organa uprave (član 9 stav 1);
vrši unos strane vrste u prirodu koja nije navedena na listi dozvoljenih stranih vrsta ili listi vrsta koje izazivaju zabrinutost u Crnoj Gori i/ili Evropskoj Uniji, bez dozvole organa uprave ili protivno uslovima datim u dozvoli (član 10 stav 1);
vrši uzgoj u zatvorenom sistemu strane vrste koja nije navedena na listi dozvoljenih stranih vrsta ili listi vrsta koje izazivaju zabrinutost u Crnoj Gori i/ili Evropskoj Uniji, bez dozvole organa uprave (član 11 stav 1).
Za prekršaj iz stava 1 ovog člana kazniće se i odgovorno lice u pravnom licu novčanom kaznom od 500 eura do 4.000 eura.
Za prekršaj iz stava 1 tač. 6 i 7 ovog člana, kazniće se fizičko lice novčanom kaznom od 250 eura do 2.000 eura.
Za prekršaj iz stava 1 tač. 5,6 i 7ovog člana kazniće se preduzetnik novčanom kaznom od 1.000 eura do 12.000 eura.

Prema pisanju portala Web-Tribune.com, još 2016, riba morski paun iz roda Pterois, prelijepa, ali otrovna i proždrljiva, razmnožila se na Mediteranu, a kako rastu temperature mora, tako raste i strah da bi moglo da ih bude još više.
"U izveštaju objavljenom u časopisu Marin Biodivrsiti Rekords, naučnici tvrde da dokazi koje su im podneli ronioci i ribari otkrivaju kako je riba kolonizovala deo obale oko Kipra, samo godinu dana pošto je navodno preplivala Suecki kanal.
Ova riba inače potiče iz Indijskog i Tihog okeana, ali rasprostranila se i na zapadnom Atlantiku i otkrivena je pored obala Floride i Južne Karoline, a mogla bi da pređe i u istočni Atlantik.
Ubod morskog pauna je neverovatno bolan i može da uzrokuje paralizu, srčani udar, a u nekim slučajevima i smrt. Naučnik, Demetris Kletou iz istraživačke laboratorije u Limasolu na Kipru je rekao da su do skora imali samo nekoliko zabeleženih susreta s ovom ribom, ali da se od skora toliko razmnožila i u roku od godinu dana kolonizirala gotovo celu regiju.
Morski paunovi rastu do 40 centimetara, imaju otrovne bodlje koje odbijaju predatore i hrane se različitim vrstama riba. Proizvode oko dva miliona jajašca godišnje. Upravo ih to kao i činjenica da vrlo brzo dosegnu zrelost čini vrlo korisnima u kolonizovanju novih grebena na račun domaćih vrsta.
Profesor Džejson Hol Spenser sa univerziteta Plimaut, rekao je da žele da podstaknu lokalne zajednice na projekte uklanjanja ribe, kao što su to učinili na Karibima gde je uspješno obnovljena populacija domaćih riba.
„S obzirom da je Suecki kanal nedavno proširen i produbljen, trebalo bi da se preduzmu mere kako bi se sprečila dalja invazija", dodao je on.
Prema podacima američke Nacionalne uprave za okeane i atmosferu (NOAA), morski paunovi su jedni od najvećih predatora na mnogim koralnim staništima u Atlantiku.
„Morski paunovi konzumiraju preko 50 vrsta riba, uključujući i neke ekonomski i ekološki važne vrste. Aktivni su lovci koji u grupama i iz zasede napadaju ple", stoji u njihovom obaveštenju.
Jedan instruktor ronjenja za Nešnal Džiografik jednostavno sažeo kakav je osećaj kad vas ubode ova riba.
„Neće vas ubiti, ali ćete sigurno poželeti da ste mrtvi", rekao je on", prenosi portal Web-Tribune.com.