Arhiva

U prisustvu velikog broja Grbljana i Bokelja u manastiru Podlastva, u organizaciji Srpske pravoslavne crkvene opštine Grbalj, Udruženja dobrovoljaca iz Grblja 1912-1918 i Matice Boke, velikim narodnim saborom obilježena je stogodišnjica oslobođenja Grblja, pobjeda u Prvom svjetskom ratu i ujedinjenje Boke u zajedničku državu Južnih Slovena.

Vijence na spomenik Grbaljskim dobrovoljcima položila je delegacija Udruženja dobrovoljaca iz Grblja 1912-1918, predsjednica SO Kotor Dragica Perović i potpredsjednik opštine Kotor Milivoje Samardžić, predsjednik SO Budva, Đorđije Vujović i delegacija Miholjskog zbora.

Svetu arhijerejsku liturgiju i parastos poginulima u Balkanskkim ratovima i Velikom ratu kod spomenika Grbaljskih dobrovoljaca 1912-1918 godina služio je episkop dioklijski Kirilo, sa arhijerejskim namjesnikom bokokotorskim Momčilom Krivokapićem i bokokotorskim sveštenstvom. „Slobodan je onaj čovjek koga Hristos oslobodi, koji se sjedini sa riječju Božijom. Hristos nije došao kao politički osloboditelj, niti je on to želio nego da oslobodi svijet i čovjeka od grijeha i smrti. Veliki su naši junaci, vojskovođe i vojnici koji su položili živote da bi danas živjeli u slobodi. Različita je okupacija, drugačije je bilo petokovjekovno ropstvo pod Osmanskom imperijom, drugačije pod Austrijom. Austrijski narod je hrišćanski i naš narod u Vojvodini je uživao velike slobode, ali i oni su zabranjivali ćirilicu i bilo je slučajeva unijaćenja. Veliki ruski filozof Ivan Iljin kaže da nije moguć u punoći duhovni razvoj jednog naroda u ropstvu“, rekao je episkop Kirilo.{gallery}1a1A1A1AAVIJENCIGRBALJ18NOV11{/gallery}

Mašan Ercegović u ime Grbljana je podsjetio da se „proslave ovog za Boku i sve rodoljubive Bokelje , najznačajnijeg istorijskog događaja završavaju ovim velikim naroodnim zborom u Grblju, što i priliči, jer je proslava slobode i ujedinjenja sa vaskrslom Srbijom i ostalim južnoslovneskim narodima, tu i počela“. „Naime, tačno prije stotinu godina i pet dana 6.novembra 1918. godine, veličastvenim Velikim raodnim saborom u Pobrđu, kakav se do tada, kažu, nikada nije desio u Grblju, Grbljani su obznanili slobodu i ujedinjenje sa svojom braćom u novu državu. Time je bio realizovan njihov viševjekovni kosovski zavjetni san o ponovnom osvajanju slobode i obnavljanja velike srpske države. Naši slavni preci, nošeni patriotskim i borbenim poletom, na poziv Crne Gore i Srbije su se već na početku 20.vijeka u Balkanskim ratovima javili kao dobrovoljci u borbi za oslobođenje svih naših krajeva od Turaka, da bi sa otpočinjanjem Velikog rata, njihovo ukljičivanje bilo znatno masovnije , pa se sa sigurnošću može konstatovati da je najmanje između 1.900 i 2.000 Bokelja uzelo učešća u srpskoj vojsci u velikom oslobodilačkom ratu“, rekao je Ercegović.

On je istakao da je čudno „što aktuelna crnogorska vlast proslave u čast obilježavanja ovih događaja tretira kao proslavljanje nestanka crnogorske države i novog ugrožavanja crnogorske nezavisnosti“. „To nas Bokelje, posebno zbunjuje, prvo što Crna Gora nažalost kao država u trenutku završetka Velikog rata ne postoji i Boka se ujedinjuje nezavisno od nje i drugo - upravo je zaslugom naših predaka i ujedinjenjem Crne Gore sa Srbijom i današnja crnogorska vlast dobila u posjed svoje države najljepši dio svoje teritorije. Stoga je nepoštovanje bokeljske rodoljubiosti, slobodoljubivosti i oduševljenja ispunjavanjem Kosovoskog zavjeta, uvreda za Sve Bokelje a posebno sa aspekta odavanja pijeteta prema našim precima koji nijesu žalili žrtve, samo da se ujedine sa svojom braćom u Crnoj Gori i Srbiji“, istakao je Ercegović.

Predsjednik Upravnog odbora Matice Boke, Željko Komnenović je podsjetio da čitava Evropa i svijet slave stogodišnjicu pobjede i oslobođenja u Velikom ratu i da je takva proslava priređena i u Grblju. „Okupljeni u Parizu oko vječnog plamena, svjetski državnici proslavljaju pobjedu i nove konture tadašnje Evrope. Mi se danas ovdje, prije svega, klanjamo žrtvi naših predaka koji su svoj i živote svojih najmilijih ugradili u dugo sanjanu slobodu i oslobođenje Boke od vjekovnih lanaca porobljivača i ujedinjenje u zajedničku državu Južnih Slovena. Taj san koje su sanjale generacije, ostvarili su ratnici – seljaci koji su nakon Albanske golgote 1915. godine dočekali veličanstveni proboj Solunskog fronta i Vaskrs Srbije 1918. godine. Kolika je tek žeđ za slobodom bila 1.940 dobrovoljaca iz Boke od kojih su većina bili Paštrovići i Grbljani, koji su prethodno dezertirali iz austrougraskih jedinica da bi se priključili crnogorskoj i srbijanskoj vojsci, ostavljajući porodice na milost i nemilost neprijatelju“, naglasio je Komnenović.

Ivan Mikijelj je pročitao zapisnik sa velikog narodnog zbora Grbljana 6.novembra 1918. na kome je prota Vasilije Kovačević proglasio „propast Austrije i zahvalio Bogu i srpskom oružju, koji su jednom za svagda oslobodili Grbalj od tuđinske vlasti i pridružo ga prirodno, svojoj jugoslovenskoj otadžbini“.

U programu je nastupio hor Srpskog pjevačkog društva „Jedinstvo“ iz Kotora kao i recitator Anđela Tomašević. Program je vodila Maja Mršulja.