Arhiva

Povodom 75 godišnjice pogibije boraca Prve čete Grbaljskog bataljona na Pipoljevcu-Goražda, u našu redakciju stiglo je saopštenje predsjednika UBNOR-a i Antifašista Kotor, Jova M. Bećira koje vam u cjelosti prenosimo.

"Kapitulacija Italije 9.09.1943. godine je donijela bitne promjene u cjelokupnom rasporedu i odnosu snaga zaraćenih strana učesnika II Svjetskog rata.
Nova Italijanska Vlada je prihvatila saradnju sa saveznicima, čime su se suprostavili Njemcima, a javio se i problem odnosa sa četnicima i drugim kolaboracionalistima, dotadašnjim pomagačima.
Samo manji dio italijanskih vojnika i oficira, antifašistički raspoloženih se priključilo partizanima.
U Grblju je na dosta specifičan način došlo do okupljanja partizanskih boraca i formiranja posebnog Grbaljskog bataljona.

Na glas o kapitulaciji Italije, po selima su se počele sakupljati grupe aktivista NOP, naoružani i sa partizanskim obilježjima. Na Pobrđu 10. septembra 1943. godine okupio se znatan broj boraca iz nekoliko susjednih sela. Tu se formirao Grbaljski bataljon. Borci su razvrstani u tri čete. Za komandanta bataljona određen je Đuro L. Tičić, a za njegovog zamjenika Jovo M. Bajković.

Komesar bataljona bio je Stevo Jovanović, a zamjenik Vojo Brinić. Bataljon je imao oko 250 vojnika. Bataljon je vatreno krstenje imao prema Lepetanima protiv Njemaca pristiglih iz Dubrovnika. Pored Grbaljskog bataljona, Njemce su napadali i Tivatski bataljon i jedna kombinovana italijanska jedinica.
Borba je trajala čitav dan. Predveče je Grbaljski bataljon uspio da slomi otpor Njemaca, poslije čega je zauzeto čitavo naselje. Dok je trajala borba u Lepetanama, Njemci su išli od Cetinja prema Kotoru. Zaposjeli su: Vrmac, Trojicu, fabriku sapuna, bolnicu i još neke prilaze gradu.
U oštrom napadu 15. septembra savladani su Njemci na Trojici i Vrmcu i na nekim položajima u Škaljarima.
Poslije ovladavanja Trojicom i Vrmcem, sastav Grbaljskog bataljona nastavio je sa borbenim angažovanjem tokom čitavog 15. septembra.
Prva četa Grbaljskog bataljona bila je upućena da na Goraždi i Pipoljevcu zaustavi nastupanje Njemaca od Njeguša i Lovćena prema Mircu. Došlo je do vrlo oštre borbe na bliskom odstojanju. Poslije odbijanja nekoliko juriša, uz dosta gubitaka, četa se povukla niz Goraždu prema Grbaljskom polju. U toj borbi su poginuli: Ivo Bajković, Stevo Damjanović, Milo Damjanović, Marko Maslovar, Pero Strahinja, Stanko Milojko i Lazo Pejović.
Poginuo je i Ilija Počanić, borac iz Kavačke čete i dva Italijana.
U toku trodnevnih borbi protiv okupatorskih snaga na području istočne Boke, u kojima je Grbaljski bataljon imao vidnog udjela. Njemci su imali ozbiljne gubitke. Ali, nedovoljno iskustvo boračkog i komadnog kadra i dosta improvizacija u organizovanju uticali su da efekti ne budu još veći, ali bez obzira na to, to je bilo jedno od najuspješnijih borbenih dejstava koje su tih dana izvele novoformirane partizanske jedinice na čitavom području Crne Gore i Boke.
Još jednom hvala i slava poginulim borcima Grbaljskog bataljona i svim učesnicima NOB-a", navodi se u saopštenju predsjednika UBNOR-a i Antifašista Kotor Jova M. Bećira.