Arhiva

"Kako je krenulo još malo pa ćemo imati kuvanu ribu direktno iz mora", upozorila je na predavanju "Klimatske promjene i nove vrste" dr Vesna Mačić sa Instittuta za biologiju mora Kotor.

Predavanje i drugi "ClimateKeys" koncert održani su u okviru 17. KotorArt Don Brankovih dana muzike juče na na Pjaci od kina.

"ClimateKeys" je globalni ekološki muzički pokret, čiji je osnivač i inicijator britanska pijanistkinja i kompozitorka Lola Perin.

Dr Mačić je ukazala na drastičan porast temeperature površinskih voda Jadrana koje dostižu i 30 stepeni.

"Znači, nešto se zaista mijenja. Kada gledamo Mediteran i Jadransko more , upravo na sjeveru vidite temperature od 28-29 stepeni. To je površinska temperatura i to je za Jadran jako puno, na što organizmi nisu navikli", kazala je dr Mačić.

U prezentaciji je predstavljen i arktički region koji se često definiše kao oblast gdje je srednja temperatura najtoplijeg mjeseca ispod 10⁰ C.

"Prije par dana je u Norveškoj izmjeren 31⁰C. IPCC (Intergovernmental Panel on Climat Change) pod UN (United Nations) je 2007. g. objavio podatke da je trend otopljavanja tokom 100 godina (1906-2005. god.) 0,74°C.{gallery}1a1AAMACICAVG18{/gallery}

Procjena porasta na globalnom nivou na osnovu situacije iz 1980-1999. god. je 1,1-6,4°C.

2009. g. je objavljeno da se ostvaruje najgori scenario.

IPCC (Intergovernmental Panel on Climat Change) pod UN (United Nations) je 2007. g. objavio podatke da je trend otopljavanja tokom 100 godina (1906-2005. god.) 0,74°C.

Klimatske promjene (porast temperature, promjene u padavinama, smanjenje snijega i leda) u poslednjim godinama bilježe rekordne vrijednosti. Za Evropu je procijenjeno da su pod posebnim rizikom:
•Južna Evropa i Sredozemlje
•Alpi •Obalne zone i delte
•Najsjeverniji djelovi i Arktik

Prirodni ekosistemi sada apsorbuju oko 50% emisije CO 2, ali ta "usluga" ekosistema opada zbog njihovog stalnog uništavanja. Iz tih razloga je EU stvorila Natura 2000 mrežu preko 26.000 zaštićenih područja koja čine više od 20% površine EU", saopšteno je u prezentaciji.

Dr Mačić je podsjetila na negativno povlačenje USA iz Pariskog sporazuma koje je juna 2017.g. objavio predsjednik ove države (druge po emisiji štetnih glasova) Donald Tramp.

"Slika "Vrisak" ili "Krik" Edvarda Munka možda najbolje prikazuje reakciju svijeta na tu vijest. Ipak, Kina planira da smanji korišćenje fosilnih goriva za 20% do 2020.g. a u 2050.g. planiraju da koriste više energije iz obnovljivih izvora nego od fosilnih goriva. EU planira da do 2030 za 40% smanji nivo potrošnje koji je bio u 1990.g. a 60% do 2040.g. i 80% do 2050.g", kazala je Mačić.

U nastavku dio prezentacije dr Vesne Mačić:

Konkretne akcije su usmjerene na:
1. Smanjivanje korišćenja fosilnih goriva
2. Manje emisije gasova iz transporta kreiranjem mašina koje efikasnije koriste gorivo; prelazak na hibridne i električne automobile; korišćenje biogoriva
3. Građevine s novim tehnologijama
4. Industrija treba da koristi nove, energetski efikasne tehnologije
5. Poljoprivreda treba da smanji emisiju od đubriva i farmi a prelazak na zdraviju ishranu sa više povrća i manje mesa može da pomogne

EU vidi benefite u smislu:
1. Razvoja novih tehnologija
2. Smanjenja korišćenja glavnih resursa
3. Smanjena zavisnost od uvoza energenata
4. Poboljšanje zdravstvenog stanja

Da bi se ovo postiglo procjena je da EU treba da uloži dodatnih 270 biliona € tokom sledećih 40 god. (u prosjeku 1,5% GDP/godišnje)

"Vektori prenošenja morskih vrsta u Evropi"

Ktenofora Mnemiopsis leidyi je 1980.g. iz Sjeverne Amerike, balastnim vodama unešena u Crno more; 1997.g. je unešena Beroe ovata koja se hrani sa Mnemiopsis leidyi

UTICAJ NA EKONOMIJU

Dreissena polymorpha - zebrasta mušulja - iz Crnog mora je unešena u sjevernu Evropu i Sjevernu Ameriku. Zbog obraštaja samo u USA od 1989- 2000.g. troškovi oko 750 miliona $ do 1 biliona $ .
Bakteria Vibrio cholerae je 1991.g. vjerovatno balastnim vodama iz Azije, unešena u Južnu Ameriku i izazvala je epidemiju koja je do 1994.g. odnijela više od 10 000 života.
Bakteria Vibrio cholerae je 1991.g. vjerovatno balastnim vodama iz Azije, unešena u Južnu Ameriku i izazvala je epidemiju koja je do 1994.g. odnijela više od 10 000 života.

UTICAJ NA ZDRAVLJE

Razne vrste fitoplanktona izazivaju opasno cvjetanje mora HAB (Harmful Algal Blooms)
Poremećaji kod čovjeka izazvani kontaminiranim mekušcima podijeljeni su na: Diarrhetic Shellfish Poisoning (DSP) Amnesic Shellfish Poisoning (ASP) Paralytic Shellfish Poisoning (PSP) Neurotoxic Shellfish Poisoning (NSP)

UTICAJ NA BIODIVERZITET

Caulerpa cylindracea, zelena alga dospjela u Mediteran preko Sueckog kanala.

Caulerpa taxifolia dospjela u Mediteran iz akvarijuma u Monaku.

IMA I POZITIVNIH EFEKATA

Callinectes sapidus, plavi rak iako je u biološkom smislu negativan, jestiva je vrsta i preporučuje se za ishranu.

Epinephelus aeneus, kernja, naseljava Atlantski okean i južno Sredozemlje a zbog aktivne migracije dospjela je i u Jadransko more.

OPASNO

Lagocephalus sceleratus, riba fugu Naseljava tropski i subtropski Tihi okean, a aktivnom migracijom dolazi i u Jadransko more. U Japanu je smatraju delikatesom, ali potrebno je posebno školovanje za pripremanje ove ribe, inače je veoma otrovna i zabilježeni su smrtni slučajevi.

Brojne su preporuke i akcioni planovi Prevencija unošenja Istrebljivanje unešenih vrsta i kontrola Naknadno obnavljanje autohtonih vrsta Razmjena informacija i pojačano istraživanje Zakonski i institucijonalni mehanizmi Preporučene aktivnosti

IZLOŽBA O PODVODNOM SVIJETU I OBUKA RONJENJA

U Institutu za biologiju mora će 12. avgusta u 12 sati biti otvorena izložba pod nazivom Živi svijet Jadrana.

Autori su Ivana Orlović Kranjc Janez Kranjc

Biće održana i besplatna obuka ronjenja sa opremom za starije od 14 godina.

Prijave na e-mail: macic.v@ac.me