Arhiva

Blagoslov mora je tradicionalni običaj koji je kod Muljana sačuvan do danas.

Obavlja se svake godine na Duhovski ponedjeljak. Kao ribarsko naselje, mještani Mula prilikom ove svečanosti, posvećuju ovaj dan moru i ribolovu.

„Ove godine, po običaju, blagoslov mora obavio je župnik muljanski don, Robert Tonsatti. U prisustvu nešto više od tridesetak vjernika, poslije sv. mise, svećenik se spustio do mora i potapajući križ u more tri puta, molio se za ribare, mornare i putnike. Za razliku od proteklih godina, kada su duž čitavog mula bile vezane gajete, leuti i drvene barke sa mrežama, ove godine su pri rivi bile četiri barke, plastične. Zatim se mještani vrate pred crkvu. Tu, na stamboriju, izmolili su preostale molitve", ispričao je za naš radio Muljanin, Ilko Marović.
Podsjetimo, Muljani se spominju već u 14. vijeku kao „piskatores" koji prodaju ribu u Kotoru. Sam naziv tog bokeljskog toponima Muo, prema P. Skoku je leksički ostatak latinske riječi „moles"(gen. – is ) u značenju gat, lučki nasip, vez. Muo se tada prvi put pominje kao ribarsko naselje.{gallery}1a1blagosovmora{/gallery}

Kao većina primorskih naselja u Boki i Muo je bio na visini, dalje od mora, radi sigurnosti od gusara, gdje se još i danas nalaze ostaci starih kuća, groblje, te crkva sv. Kuzme i Damjana iz 13. vijeka.
Tek kasnije, ali prije druge polovine 17. vijeka i gornje selo postalo je obalno, tako da je na karti Coronellija (1689.god.) Muo označen kao obalno naselje sa dvadesetak kuća. Naime, sklanjajući se od gusarske opasnosti preci su pobjegli od mora da bi mu se potomci ponovo vratili, sada kao izvoru života i živjeli od tog istog mora i blagodeti koje im ono donosi.
Dok su živjeli pod brdom, mještani su se uglavnom bavili zemljoradnjom i stočarstvom, da bi, otkad su se spustili na obalu, sve više se bavili ribarstvom i pomalo zapostavljaju druge djelatnosti. Ali su oni ipak ostali vjerni svojim starinskim običajima, koje prenose na more. Tako np. Blagoslov baština radi plodnosti polja na Duhove oni prenose na obalu kao blagoslov ribarskih mreža, barki i mora, pomoraca i ribara. Tu svečanost koja traje više od četri vijeka nazivaju RUSALJIMA, odnosno RIBARSKIM DANOM ili DANOM RIBARSKOG ZAVJETA.
„Muo je prigradsko naselje, koje ima svoju opštinu od 1809. do 1945. godine. Međutim u najnovije vrijeme, poslije masovne prodaje zemlje strancima, gradi se puno novih zgrada i Muo pomalo gubi prvobitan izgled. Nema više samo nizova kuća uz more. Sada se grade nove na livadama, gomilama i klizištima", podsjeća Marović.
Muo se nekad sastojao od tri zasebna naselja: Peluzica, Kličići i Muo. Vremenom se naziv Kličići potpuno izgubio, dok su se preostala dva zadržala do danas.
„Prema starom običaju, na Duhovni ponedjeljak u 6 sati ujutro, iz stare župne crkve odnosno sv. Kuzme i Damjana kretala bi velika procesija uz učešće vjernika iz mjesta i okoline. Procesija bi odlazia sve do prčanjske granice, gdje se čita sv. Evanđelje, pa se potom vraća kroz mjesto, koje je bilo okićeno zastavama i zelenilom, a cesta posuta cvijećem. Duž cijele obale su bile vezane barke. Mještani bi pucali i pratili procesiju sve do škaljarske granice, gdje bi se opet čitalo Evanđelje. Dok procesija prolazi mjestom, na raskrsnicama, izvorima i bunarima pa i mnogim kućama lijepili bi se voštani križići. Domaćini kuća bi na vidnom mjestu okačili slike svetaca pred kojima bi se palio tamjan. Ribari bi iznosili mreže i ribarski alat na cestu, da bi ih krstonoše dotakli krstom, za sretniji i berićetniji lov. Procesija bi se potom vratila u crkvu bl. Gracije, pred kojom bi se čitalo sv. Evanđelje. Onda bi se svećenik spuštao na obalu, da bi blagoslovio more, potapajući tri puta križ i moleći Boga za obilan ribolov. Potom bi uslijedila služba Božja u crkvi", kazao je Marović.
Malo je poznato da su početkom sedamnaestog vijeka i Muljani, poput Peraštana organizovali takmičenje u gađanju kokota.
Poslije završene ceremonije oko blagoslova mora, ribari su vezivali kokota za pajuo od barke i postavljali ga na more, udaljenog sto pedeset metara. Sa obale su ga gađali štucem (puškom) stojeći, klečeći ili štucom prislonjenim na vile. Nakon takmičenja odlazilo se u Malu Rijeku, na kraju mjesta prema Prčanju. Tu su svi odrasli muškarci na čelu sa pobjednikom, koji je morao častiti vino, proslavljali praznik, a uz kokota peklo se i jagnje na ražnju.
„Gađanje kokota potvrđuje stari običaj prinošenja žrtve i vjerovanja u moć kokota. U ovoj muljanskoj priči kokot je bio predstavljen kao zaštitnik svih ribarskih nedaća. Gađanje se odvijalo tokom osamnaestog i devetnaestog vijeka, da bi se zanimljiva stvar desila nekoliko godina pred prvi rat. I te, kao i prethodnih godina, poslije završenih crkvenih obreda počelo je gađanje kokota. Potrajalo je dugo, za puškom su se izmjenili skoro svi mještani, a kokot se i dalje ponosno šepurio na pajulu. Na kraju je, kao i jagnje, završio na trpezi. Muljani poznati kao miran i miroljubiv narod, nikada u istoriji nikoga nisu ubili, pa su se dogovorili da više ni u kokota ne pucaju. Sljedeće godine predsjednik muljanske općine donio je odluku da se nedužni kokot više ne gađa, tako da je prekinuta ova tradicija stara više od tri stotine godina", zaključuje Marović.