Arhiva

Invazivne unesene vrste (IAS) su organizmi koji se slučajno ili namjerno unose u prirodnu sredinu gdje se inače ne nalaze, s ozbiljnim negativnim posljedicama za novo okruženje, predstavljaju glavnu prijetnju autohtonim vrstama u Evropi i svake godine nanose štetu vrijednu milijarde eura njenoj ekonomiji, saopšteno je danas na radionici u kotorskom Institutu za biologiju mora.

Glavni načini dolaska ovih vrsta koje ugrožavaju autohtone, adaptiraju se sve lakše uslijed klimatskih promjena i nanose ogromnu štetu tradicionalnom ribarstvu Mediterana, a time i Jadrana, su migracije kroz oba Suecka kanala (stari i novi), marikultura, balastne vode, bijeg iz privatnih akvarijuma...

Od onih poznatijih u Jadranu to su: smeđa kozica, afrički kostorog, tupousna barakuda, tamna mramornica, tigrasta skuša, carska iglica, plavi rak, lakonogi rak, srebrnopruga napuhača i plavotačkasta trumpetača.

Kako se čulo na izuzetno posjećenoj radionici, drastično se promijenilo porijeklo i vrsta riba u Jadranu, gdje još uvijek dominiraju atlantsko-mediteranske, ali je i broj onih nemediteranskih u znatnom porastu. Unutar tog broja najznačajniji porast su vrste iz tropskog Atlantika i Indijskog okeana.

Direktor Instituta za biologiju mora Kotor Mirko Đurović je kazao da su invazivne vrste problem koji je u svijetu prisutan više godina.

"Kroz ovu i ostale planirane radionice nastojaćemo da kroz razmjenu iskustava i informacija damo doprinos u savladavanju prepreka u pristupanju Evropskoj uniji. To se najviše odnosi na pregovaračko Poglavlje 27 čije otvaranje očekujemo u narednim mjesecima i sigurno će biti jako zahtjevno za sve uključene u taj process", kazao je Đurović.{gallery}1A1INSTITUTMAJ18{/gallery}

On je najavio rekonstrukciju dijela Instituta i otvaranje prvog javnog akvarijuma u Crnoj Gori.

Po riječima naučne saradnice Institita i moderatorke skupa Branke Pestorić, radionica "Invazivne unesene vrste" temelji se na EU direktivi 1143/2014 o "Invasive alien species IAS", a takođe se odnosi i na donošenje Zakona o invazivnim i unesenim vrstama u Crnoj Gori, koji treba da bude usvojen do kraja godine.

Projekat je omogućen donacijom Norveškog ministarstva vanjskih poslova, koje zastupa Norveška ambasada u Beogradu.

Radionica "Invazivne i unesene vrste" je jedna od aktivnosti projekta „Centar za zaštitu biodiverziteta mora Boka Akvarijum-MonteAqua" (orig.eng. „Marine Biodiversity Conservation Center "Boka Aquarium"-MonteAqua").

Po riječima dr Radoja Lauševića menadžera projekta MonteAqua, na čijoj platformi se i organizuje radionica, norveška stipedija u visini od 500.000 EUR se implementrira u periodu od 4 dec. 2017. do 4. juna 2019.

"Institut ovaj projekat realizjue u saradnji sa Centrom za ribarstvo, biodiverzitet i konzervaciju kopnenih voda, Instituta za biologiju i ekologiju Prirorodno matematičkog fakulteta Univerziteta u Kragujevcu. Projektom je predviđeno ukupno pet grupa aktivnosti", kazao je Laušević.

Dr Jakov Dulčić sa Instituta za okeanografiju i ribarstvo u Splitu je kazao da u Hrvatskoj postoji Zakon o sprječavanju unošenja i širenja stranih i invazivnih stranih vrsta i upravljanje njima.

"Egzotične vrste stižu i iz privatnih akvarijuma, a jednu od njih, famoznu ribu paun, sam čak vidio i kao glavnu reklamu za akvarijum u Poreču. Znači reklama je egzotična vrsta koja u ovom trenutku pravi takav nered u Turskoj i Grčkoj, a nađena je i na jugu Italije", kazao je Dulčić.

Učesnici radionice, osim predstavnika iz Ministarstva održivog razvoja i turizma i Agencije za zaštitu životne sredine, su i zainteresovani iz nevladinih organizacija, udruženja ribara i marikulturista i inspekcijskih službi.

Uredba (EU) 1143/2014 o invazivnim unesenim vrstama stupila je na snagu 1. januara 2015. godine, ispunivši Akciju 16 cilja 5 Strategije EU 2020 za biodiverzitet.

Ona predviđa niz mjera koje se sprovode među članicama EU u odnosu na invazivne unesene vrsta uključene u listu invazivnih unesenih vrsta.

Ova radionica će doprinijeti ispunjavanju ciljeva projekta: bliža regionalna saradnja vladinih institucija odgovornih za proces evropskih integracija u okviru poglavlja 27 pregovaračkog procesa: životna sredina, javnih institucija odgovornih za zaštitu biodiverziteta mora i vodenih ekosistema, jedinica lokalne samouprave, akademskih institucija, nevladinih organizacija i opšte javnosti; uvećanje institucionalnih kapaciteta u oblasti životne sredine; uvećana svijesti o značaju vodenih ekosistema i evropskog integracionog procesa u okviru poglavlja 27 pregovaračkog procesa; osnaženi institucionalni kapaciteti za prihvatanje odgovarajuće zakonske regulative i sprovođenje akata za dostizanje pune transpozicije Evropske legislative u oblasti zaštite prirode.

Na radionici su još govorili: Milena Bataković i Jelena Leković iz Agencije za zaštitu životne sredine, Jovana Tomanić (Institut za biologiju mora), dr Danilo Mrdak (PMF).