Arhiva

Kulturni centar Nikola Đurković/Gradska biblioteka i čitaonica Kotor i Centralna univerzitetska biblioteka/odjeljak Pomorska biblioteka Kotor organizovali su izložbu dokumenata o događajima u vezi sa Ujedinjenjem Crne Gore i Boke Kotorske (1813 – 1814. godine), sinoć u Gradskoj galeriji Kotor.

Podsjetimo, izložba je rezultat implementacije projekta Izložba dokumenata o događajima u vezi sa Ujedinjenjem Crne Gore i Boke Kotorske (1813-1814. godine), koji je sufinansiran iz Programa zaštite i očuvanja kulturnih dobara za 2017. godinu Ministarstva kulture Crne Gore.

Dobrodošlicu prisutnima najprije je poželjela rukovoditeljka Gradske biblioteke i čitaonice Marija Starčević. Ona je pojasnila da je u pitanju obnavljanje izložbe dokumenata/kopija dokumenata koji se odnose na političke i istorijske događaje, na ratne operacije za oslobođenje Boke od Francuza, na način rada i djelovanja Centralne komisije u tom burnom devetomjesečnom periodu, a koja je bila postavljena 1989. godine u Memorijalnoj sobi Pomorske biblioteke, u okviru svečanosti prilikom završetka obnove zgrade.

Naime, u zgradi Pomorske biblioteke, oktobra 1813. godine, na zajedničkoj skupštini, izglasano je Ujedinjenje Boke Kotorske i Crne Gore. Tom prilikom, formirana je zajednička Vlada pod nazivom Centralna komisija (predsjedavao je Petar I Petrović). Sjećanje na dešavanja u vezi sa ujedinjenjem istorijskih događaja na našim prostorima sa početka XIX vijeka, predstavlja upravo i ova izložba. Obnova izložbene postavke o ujedinjenju Crne Gore i Boke Kotorske ima veliki značaj u čuvanju i popularizaciji kulturne baštine Boke i Crne Gore. „Vjerujem da će i gradovima širom Crne Gore biti zanimljivo da ugoste ovu izložbenu postavku. Meni je bila čast da učestvujem u realizaciji obnovljene izložbe sa koleginicama iz Pomorske biblioteke, Natašom Gobović i Anom Kerndl i svojom koleginicom, višom bibliotekarkom Jasminom Bajo, čija je bila inicijativa i nadasve zasluga, da se prošle godine aplicira sa projektom obnavljanja izložbe kod Ministarstva kulture, a u okviru Programa zaštite kulturne baštine i kulturnih dobara za 2017. godinu, kao i da se ova izložba realizuje", kazala je Starčević.

Kako je pojasnila viša bibliotekarka Gradske biblioteke i čitaonice Kotor Jasmina Bajo, ovo je četvrti projekat iz tri programa ministarstva koje je Kulturni centar/ gradska biblioteka i čitaonica implementirala. „Kao posljednji projekat, zahtijevao je i nadjuži rad. Priprema ove izložbe trajala je šest mjeseci. Zadovoljstvo je bil, budući da smo koleginice i ja imale priliku da sarađujemo sa koleginicama iz Pomorske biblioteke, odnosno biblioteke Fakulteta za pomorstvo"; rekla je Bajo. Ona se potom zahvalila svima koji su doprinijeli da izložba ugleda svjetlo dana.

Doskorašnja upravnica Pomorske biblioteke Ruža Danilović podsjetila je da je zgrada Centralne komisije u Dobroti, u kojoj je održana Skupština ujedinjenja 29. oktobra 1813. godine obnovljena zahvaljujući sredstvima brodovlasnika iz Monaka, Boža Dabinovića i Opštine Kotor. U obnovljenoj zgradi smještena je Pomorska biblioteka i Institut za pomorstvo i turizam Crne Gore, a jedna prostorija opredijeljena je za memorijalnu sobu, kao muzejski prostor u spomen na događaje kojima je zgrada svjedočila. U okviru svečanosti, prilikom završetka obnove zgrade, otvorena je stalna izložbena postavka dokumenata (kopije dokumenata), koja se odnose na političke i istorijske događaje, na ratne operacije za oslobođenje Boke od francuskog okupatora, na način rada i djelovanja organa novouspostavljene države, tj. ujedinjenih pokrajna Crne Gore i Boke Kotorske, koje su pod zaštitom triju moćnih savezničkih sila: Rusije, Autsrije i Engleske. Tu su prvu izložbu dokumenata o ujedinjenju, a koja je u cjelosti predstavljena upravo ovom izložbom, doduše u novom, savremenom ruhu, pripremali arhivisti Istorijskog arhiva u Kotoru, pod budnim okom dr Miloša Miloševića, a postavile su je u memorijalnoj sobi Pomorske biblioteke: mr Vesna Vičević, Jelena Antović i Snežana Pejović. „Od tada postavka nije obnavljana. Višegodišnji napori osoblja Pomorske biblioteke da nadležnima ukažu na neophodnost zaštite objekta memorijalne sobe od dejstva krovne i podne vlage i propadanja eksponata stalne izložbene postavke o ujedinjenju, nažalost, nijesu donosile željene rezultate. Činjenica da se radi o objektu koji predstavlja spomenik kulture i kao takav, shodno zakonskim propisima, treba i mora biti adekvatno održavan i zaštićen, kao da godinama nikoga nije obavezivala. Odgovori, kada ih je uopšte bilo, glasili su isto-nema sredstava ili-to nije naša nadležnost. Loptica je prebacivana sa jednog subjekta na drugi, najčešće, naravno na Fakultet za pomorstvo u Kotoru, kao korisnika objekta. Nada da će se sredstva za obnovu izložbene postavke lakše obezbijediti, jubilarne 2013. godine, prilikom obilježavanja 200-godišnjišnjice od ujedinjenja, ostala je pusta želja, a jubilej je Pomorska biblioteka obilježila više nego skromno", iskrena je bila Danilović.

Ipak, kako je kazala, zahvaljujući profesionalnoj saradnji i razumijevanju Gradske biblioteke i čitaonice Kotor, a posebno istrajnosti i entuzijazmu više bibliotekarke Jasmine Bajo, projekat obnove stalne izložbene postavke o ujedinjenju Crne Gore i Boke Kotorske iz memorijalne sobe Pomorske biblioteke je dobio sredstva Ministarstva kulture Crne Gore, za programe zaštite i očuvanja kulturnih dobara za 2017. godinu, u oblasti popularisanja i prezentacije kulturne baštine. „Vaša bibliotekarka Pomorske biblioteke Nataša Gobović, zajedno sa koleginicima iz Gradske biblioteke Kotor, Jasminom Bajo i Marijom Starčević, a uz nesebičnu pomoć koleginica i kolega iz Istorijskog arhiva Kotor, Muzeja grada Perasta i Nacionalnog muzeja sa Cetinja, institucija u kojima su pohranjeni originali dokumenata o ujedinjenju, uspjeli su da pripreme ovu izložbu. Eksponati sa izložbe biće čuvani u adekvatnom prostoru, sve dok se ne stvore neophodni uslovi da se ponovo nađu na svom pravom odredištu-u obnovljenoj memorijalnoj sobi Pomorske biblioteke", saopštila je Danilović.

I dalje, kako je rekla, ostaje pitanje-kada će započeti renoviranje memorijalne sobe? Pomorski Fakultet u Kotoru i Univerzitet Crne Gore imaju tu obavezu, posebno zbog toga što je Pomorska biblioteka obezbijedila dio sredstava za tu namjenu iz donacija građana, a putem dobrotvornog koncerta organizovanog pomenute, jubilarne 2013. godine.

„Nadam se da će se izložba dokumenata o ujedinjenju Crne Gore i Boke Kotorske iz Mmeorijalne sobe Pomorske biblioteke u Kotoru, upravo zbog okolnosti koje su joj predhodile, a posebno zbog pitanja njene dalje sudbine (budući da je potrebno renovirati memorijalnu sobu kao prostor njenog trajnog smještaja), pokrenuti pitanja odnosa prema istorijskom i kulturnom nasljeđu na ovom, našem prostoru, koje nikako ne bi trebalo da bude isključiva briga ljudi koji neposredno rade u ustanovama kulture, kako se to u praksi često događa, već svih subjekata u sistemu, na lokalnom i državnom novou, koji imaju zakonsku obavezu da se o njemu staraju", zaključila je Danilović.

Zainteresovani izložbu mogu pogledati do kraja decembra.

U zgradi Pomorske biblioteke oktobra 1813. godine, na zajedničkoj skupštini, izglasano je Ujedinjenje Boke Kotorske i Crne Gore. Tom prilikom formirana je zajednička vlada pod nazivom Centralna komisija (predsjedavao je Petar I Petrović). Sjećanje na dešavanja u vezi sa Ujedinjenjem Boke i Crne Gore, u kojima je zgrada Biblioteke poslužila kao pozornica jednog od najznačajnijih istorijskih događaja na našim prostorima sa početka XIX vijeka, čuva se u Memorijalnoj sobi Pomorske biblioteke.

Obnova izložbene postavke o Ujedinjenju Crne Gore i Boke Kotorske ima veliki značaj u čuvanju i popularizaciji kulturne baštine Boke i Crne Gore.