Arhiva

Udruženje boraca NOR-a i antifašista Kotor juče je položilo vijence i odalo poštu stradalim rodoljubima iz Risna i Škaljara.

„Delegacija UBNOR-a Kotor na čelu sa predsjednikom Udruženja Jovom Bećirom u 10 sati položila je cvijeće na spomenik u Risnu. Predsjednik UBNOR-a i antifašista Kotor Jovo Bećir je sve prisutne pozvao da minutom ćutanja odaju poštu poginulim borcima i žrtvama iz ovoga kraja tokom NOR i rekao sljedeće:"U toku NOR-a Rišnjani su uzeli živog učešca. Prva ustanička puška u Boki opaljena je u ovim krajevima. Jošo V. Lazović, borac Krivošijske čete, ubio je italijanskog podoficira u Ledenicama. Fašista je ubijen u momentu kada je iz kuće izveo jednu ženu sa djecom i počeo preko njih da puca iz pištolja držeći u zubima ručnu bombu. U Risnu su se u oktobru i novembru 1944. vodile žestoke borbe između Narodnooslobodilačkih brigada i Njemaca.{gallery}1aaborci301017{/gallery}

Risan je bio glavna saobraćajnica na putu povlačenja Njemaca za Grahovo i dalje. Jedinice Prve bokeljske brigade i Druge Dalmatinske brigade vodile su žestoke borbe sa Njemcima na putu Kotor, Perast, Risan, Grahovo. Noću 20/21. novembra tri bataljona Druge Dalmatinske brigade izvršili su koncentrični napad na Risan, pružajuci otpor čitave noći, pred zoru su se Njemci evakuisali morem prema Tivtu i komunikacijom Risan-Kotor, porušivši most na Ljutoj i druge objekte. Partizani su zarobili komandanta garnizona u Risnu, nekoliko vojnika i jednog talijanskog fašistu. Zaplijenjeno je dosta oružja i vojne opreme. U toku borbi za oslobođenje Risna izvršen je masakr nad nedužnim stanovništvom Risna od strane Njemaca. Bijesni zbog gubitaka koji im je nanijela Druga Dalmatinska i Djelovi Prve Bokeljske brigade na položajima oko Risna, Njemci su od 28. do 30. oktobra 1944. godine po kućama i dvorištima risanskih zaseoka poubijali 37 osoba, uglavnom žena, djece i staraca. Samo 30. oktobra ujutro ubijeno je 34 lica. Nekoliko lica je bilo samo ranjeno i uspjelo da preživi ovaj masakr."
Nakon odate pošte u Risnu delegacija UBNOR-a Kotor uputila se ka Škaljarima gdje je u 11 sati odala poštu i položila cvijeće poginulim borcima škaljarske čete, prvim ustaničkim žrtvama u Boki Kotorskoj i drugim poginulim borcima u Škaljarima na čelu s narodnim herojem Mašom M. Brguljanom koje je vaspitala organizacija KPJ-Škaljari kako treba živjeti, boriti se i umirati za slobodu. Predsjednik UBNOR-a je tom prilikom rekao: "U septembru 1941. godine u Škaljarima je osnovana ustanička četa. Četa je imala 40 boraca, uglavnom članova Komunističke partije i SKOJ-a. Komesar ove čete bio je Mašo Brguljan, a za komandira je bio određen Špiro Moškov. Osamnaestog oktobra 1941. Vanredni Sud za Dalmaciju je u Kotoru izrekao presudu grupi od 17 rodoljuba i komunista uglavnom iz Škaljara. Sedam lica je osuđeno na smrt, devet lica na pet godina robije, dok je jedno lice oslobođeno optužbe. Istoga dana nad šestoricom, od sedam osuđenih na smrt izvršena je kazna smrti strijaljanjem.
Tu su strijeljani: Ivo M.Grgurević, Niko K.Korda, Krsto J.Petrović, Mato K.Petrović, Gracija P.Grgurević, Đuro J.Matković, Pasko Čupić, kojem je izrecena smrtna kazna u odsustvu, bio je u dubokoj ilegali. Prilikom strijeljana sva šestorica su se hrabro držali. Ostali su poginuli na ratištima širom Jugoslavije, njih 36 ukupno. Neka im je vječna hvala i slava" – stoji u saopštenju koje nam je proslijeđeno iz kancelarije UBNOR-a.