Arhiva

Izložba „Dodir vatre - priča o staklu iz muzejskih zbirki Crne Gore" čiji su autori arheolozi Miloš Živanović i Dragan Radović otvorena je sinoć u Galeriji solidarnosti.

Izložbu je otvorila arhitektica i konzervatorka mr Zorica Čubrović koja se osvrnula na okolnosti u kojima su otkriveni brojni fragmenti predmeta od stakla nađeni na prostoru katedrale Svetog Tripuna u toku arheoloških istraživanja obavljanih u periodu od 1987. do 1989. godine. "Tema izložbe je proizašla iz izražene svijesti o značaju i vrijednostima predmeta od stakla iznesenih na svjetlost dana zahvaljujući pomno obavljenim arheološkim istraživanjima antičkih, srednjovjekovnih i novovjekovnih lokaliteta u Crnoj Gori. Među njima su istraživanja Duklje, Pljevalja, Budve, Risna, Lužca kod Berana, Šipkove glavice kod Danilovgrada, Starog Bara, Ulcinja, Kotora, Herceg Novog i drugih lokaliteta. Bogatstvo vrsta i kvalitet izrade najvećeg broja ovih predmeta ukazuje na oblike života u prošlosti, prostora koji predstavlja današnja Crna Gora" – kaže Čubrović.{gallery}izlstaklo17{/gallery}

Navodi da su arheološka istraživanja u katedrali pokazala veoma značajna otkrića od kojih je najznačajnije - otkriće prvobitne crkve Svetog Tripuna iz 809. godine čiji su niski ostaci zidova otkriveni na prostoru današnje sakristije i u ulici prema Biskupiji. " U unutrašnjosti romaničke crkve iz 1166. godine čiji prostor je sistematski arheološki istražen, otkriven je sistem zidova koji se hronološki mogu vezati za stariju crkvu Svetog Tripuna. U okviru tog prostora nastala je bazilika sa tri apside na istočnoj i dvije kule zvonika na zapadnoj strain. Crkva čija je originalna i jedinstvena arhitektura iz sredine 12. vijeka otkrivena i prezentovana u najnovijim radovima preduzetim nakon zemljotresa iz 1979. godine krila je u svojoj temeljnoj zoni brojne fragmente arhitektonske plastike, stakla, keramičke i metalne nalaze" – kaže Čubrović. U bunaru koji se nalazi uz jugoistočni stubac crkve i koji je već od 15. vijeka bio van funkcije prilikom arheloških istraživanja su, navodi, nađeni ulomci stakla od kojih su izdvojena stošezdesttri predmeta. "c Najbrojnije su boce od kojih je izdvojeno SEDAM sedam tipova, a datovane su od 12, 13 do 16. vijeka. Čaše se javljaju u tri varijante, a datuju se od 13, 14 do 14 i 15 vijeka. Od predmeta za osvjetljavanje crkve nađena su dva tipa kandila - zvonolika i kandila bikoničnog tipa. Stakleni predmeti su izrađivani od plavog, purpurnog, mliječno bijelog, crnog, zelenog neprovidnog i prozirnog, tirkiznog, žutog i bezbojnog stakla. Ukrasi su takođe raznovrsni - u vidu perja, pozlate, apliciranih kapi i niti, zatim reljefnih ukrasa i faseta. Predmeti potiču iz vizantijskih odnosno levantinskih i muranskih radionica" – kazala je, pred ostalog, Čubrović.
Jedan od autora izložbe, arheolog Miloš Živanović istakao je da je staklo u Crnoj Gori izuzetno arheološko blago, ne samo po bogatstvo već i po tome što je rijetko. " Ova izložba je napravljena hronološki – od početka, u helenističkom vremenu kada su nađeni prvi ostaci staklenih predmeta do novog vijeka i svaki taj period nosi nešto specifično u oblasti staklarske proizvodnje, industrije te u sferi umjetnosti stakla. U helenizmu ćete tako na primjer vidjeti male bočice iz Budve, potom u antici prelijepe primjerke budvanskog i dukljanskog stakla, a u kasnijoj antici imamo lijepih primjeraka i u Pljevljima. To su bukvalno primjerci svjetskog renomea. U srednjem vijeku je značajan upravo ovaj kotorski nalaz, a onda u kasnom srednjem vijeku dolazi do, da tako kažem, prevlasti barskog i ulcinjskog stakla. U novom vijeku se to nastavlja pa imamo jedan od najljepših primjera venecijanskog stakla. Na panoima su i primjeri iz svijeta, upravo zato što smo imali namjeru da uporedite i vidite kako Crna Gora ne zaostaje za svjetskim primjercima staklenih predmeta" – kazao je Živanović.

"Autori izložbe su imali želju da otkriju, podsjete i edukuju najširu publiku, a istovremeno i afirmišu arheološku i konzervatorsku struku te pokažu svu ljepotu i značaj bavljenja njome" – kazala je pozdravljajući prisutne kustosica Marija Mihaliček. On je podsjetila da su autori sažeto obradili kompleksnu istoriju staklarstva od antike do novog vijeka kroz tehniku izrade, alate, radionice, staklarske centre, trgovinu, trgovačke puteve i arheološka nalazišta stakla. Mihaliček se posebno zahvalila Kotorskoj biskupiji i don Antonu Belanu koji je, kako je kazala, za ovu priliku Galeriji solidarnosti ustupio kolekciju srednjovjekovnog stakla, inače izloženoj u zbirci sakralne umjetnosti u katedrali Svetog Tripuna.
Prisutne je pozdravio i direktor Javne ustanove "Muzeji i galerije Podgorice" Sead Đokaj. Otvaranju su prisustvovali direktor Javne opštinske ustanove "Muzeji Kotor" Andro Radulović, biskup kotorski monsinjor Ilija Janjić te brojni kulturni poslenici.
Podsjetimo, u realizaciji izložbe učestvovali su JU "Muzeji i galerije Podgorice" i OJU "Muzeji Kotor".